Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất

Bạn đang xem: Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất tại dienchau2.edu.vn

Giới thiệu tới các em học trò và thầy cô giáo 9 mẫu phân tích bài thơ Chiếu cầu hiền của tác giả Ngô Thì Nhậm được chúng tôi sưu tầm và san sớt cụ thể dưới đây:

Dàn ý phân tích Chiếu cầu hiền ngắn gọn

I. Mở bài:

– Đôi nét về tác giả Ngô Thì Nhậm: Một Nho sĩ toàn tài có đóng góp to lớn, tích cực cho triều đại Tây Sơn

– Chiếu cầu hiền là tác phẩm được sáng tác nằm mục tiêu kêu gọi các hiền tài khắp mọi nơi cởi bỏ tị hiềm, gắng đem hết tài sức của bản thân ra giúp vua trong sự nghiệp chấn hưng quốc gia

II. Thân bài:

1. Quy luật xử thế của người hiền và mối quan hệ giữa người hiền và thiên tử

– Mở đầu là một hình ảnh so sánh: “Người hiền như sao sáng trên trời”: nhấn mạnh, đề cao vai trò của người hiền

– “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần”: quy luật tự nhiên ⇒ khẳng định người hiền phụng sự cho thiên tử là một cách xử thế đúng, là lẽ thế tất, hợp với ý trời.

– Khẳng định:“Nếu như che mất … người hiền vậy”: Người hiền có tài nhưng đi ẩn dật, lánh đời như ánh sáng bị che lấp, như vẻ đẹp bị giấu đi

⇒ Hiền tài như sao sáng, cần phải ra sức giúp thiên tử trị vì, nếu ko là trái quy luật, đạo trời

⇒ Cách lập luận chặt chẽ, thuyết phục, cách đặt vấn đề quyến rũ, có sức thuyết phục

2. Cách hành xử của sĩ phu Bắc Hà và nhu cầu của quốc gia

a.Cách hành xử của sĩ phu Bắc Hà:

– Lúc thời thế suy vi:

  • Mai danh ẩn tích bỏ phí tài năng
  • Ra làm quan: sợ hãi, yên lặng như bù nhìn hoặc làm việc cầm chừng
  • Một số “ra biển vào sông”: ẩn đi mỗi người một phương

⇒ Sử dụng hình ảnh lấy từ kinh điển Nho gia hoặc mang ý nghĩa tượng trưng: Tạo cách nói tế nhị, châm biếm nhẹ nhõm; trình bày tri thức sâu rộng của người cầu hiền

– Lúc thời thế đã ổn định: “chưa thấy có người nào tìm tới” ⇒ Tâm trạng của vua Quang Trung, niềm khắc khoải mong đợi người hiền ra giúp nước

– Hai câu hỏi tu từ liên tục “Hay trẫm ít đức…vương hầu chăng”: Thôi thúc, khiến người nghe tự suy ngẫm

⇒ Cách nói khiêm tốn nhưng thuyết phục, tác động vào nhận thức của các hiền tài buộc người nghe phải thay đổi cách xử sự

b. Thực trạng và nhu cầu của thời đại

– Tình hình quốc gia hiện nay:

  • Buổi đầu dựng nghiệp nên triều chính chưa ổn định
  • Biên cửa ải chưa yên
  • Dân chưa hồi sức sau chiến tranh
  • Đức của vua chưa nhuần thấm khắp nơi

⇒ Cái nhìn toàn diện thâm thúy: triều đại mới tạo lập, mọi việc đang khởi đầu nên còn nhiều khó khăn

– Nhu cầu thời đại: hiền tài phải ra trợ giúp nhà vua

  • Sử dụng hình ảnh cụ thể “Một cái cột…trị bình”: Đề cao và khẳng định vai trò của hiền tài
  • Dẫn lời Khổng Tử “Suy đi tính lại…hay sao”: Khẳng định sự tồn tại của thiên tài trong nước

⇒ Đưa ra kết luận người hiền tài phải ra phục vụ hết mình cho triều đại mới

⇒ Quang Trung là vị vua yêu nước thương dân, có tấm lòng chiêu hiền đãi sĩ. Lời lẽ: khiêm nhượng, tâm thành, tha thiết nhưng cũng kiên quyết, có sức thuyết phục cao

3. Trục đường để hiền tài hiến dâng cho quốc gia:

– Cách tiến cử những người hiền tài:

  • Mọi từng lớp đều được dâng thư bộc bạch việc nước
  • Các quan được phép tiến cử người có tài nghệ.
  • Những người ở ẩn được phép dâng sớ tự tiến cử.

⇒ Giải pháp cầu hiền đúng mực, thiết thực và dễ thực hiện

– “Những người nào … tôn vinh”: lời kêu gọi, động viên mọi người tài đức ra giúp nước:

⇒ Quang Trung là vị vua có tư tưởng tiến bộ

4. Nghệ thuật

– Cách nói sùng cổ

– Lời văn ngắn gọn, súc tích, tư duy sáng rõ, lập luận chặt chẽ, khúc chiết đủ lí đủ tình

III. Kết bài:

– Nói chung lại những nét rực rỡ tiêu biểu về nội dung và nghệ thuật của văn bản

– Tác phẩm trình bày tầm nhìn chiến lược của vua Quang Trung và triều đình Tây Sơn trong việc cầu hiền tài phục vụ cho sự nghiệp dựng nước

Tuyển chọn những bài phân tích Chiếu cầu hiền lớp 11 ngắn gọn, hay nhất

Bài văn mẫu 1:

“Chiếu cầu hiền” là bài chiếu nhưng vua Quang Trung- Nguyễn Huệ ủy quyền Ngô Thì Nhậm viết bài chiếu để chiêu tập người có đức, có tài ra phục vụ triều đình giúp dân, giúp nước. Thay tâm nguyện của đức vua Ngô Thì Nhậm đã trình bày cho muôn dân thấy được tấm lòng vì dân, vì nước của vua Quang Trung, cũng như sự hiểu biết và tầm nhìn xa trông rộng của đức vua.

Yêu cầu đối với một bài chiếu là rất cao, rất khe khắt, yêu cầu người viết phải am tường thâm thúy hoàn cảnh lịch sử xã hội, nắm được những nhu cầu của quốc gia lúc bấy giờ, phải dùng được những lời lẽ để thuyết phục được lòng dân, khiến muôn dân tâm phục khẩu phục. Ngô Thì Nhậm là một người tài giỏi có trình độ uyên tâm lỗi lạc, là người rất có tài thuyết phục lòng người. Qua tác phẩm “Chiếu cầu hiền” chúng ta đã thấy được tài năng xuất sắc của tác giả vì cách lập luận chặt chẽ lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

Ngay từ những câu mở đầu của bài chiếu, với những lời lẽ thâm thúy, tác giả đã khiến lòng người phải nể sợ.

“Từng nghe người hiền ở trên đời cũng như sao sáng trên trời. Sao tất phải chầu về Bắc thần, người hiền tất phải do thiên tử sử dụng”.

Tác giả đã thay mặt nhà vua khẳng định với muôn dân rằng, người hiền tài là những tài sản quý giá của quốc gia, giống như “sao sáng trên trời”, nhưng người tài tất phải ra giúp vua trị nước mới xứng đáng với “ý trời” đã sinh ra. Cách so sánh đầy thông minh của tác giả đã tăng thêm tính thuyết phục của bài chiếu. Hình ảnh “sao sáng trên trời” tượng trưng cho sự tinh nhanh, khiến nhà vua rất lấy làm trân trọng.

Sau lúc đã chỉ ra tầm quan trọng của người tài đối với vua, đối với quốc gia, tác giả lại đưa ra những trở ngại trong việc thu phục người tài ra giúp nước. Nếu ko thu phục được hết người tài thì thật là phí hoài. Nếu trong cảnh chiến sự thì việc quốc sự còn nhiều nhưng nay quốc gia đã thái hoà, nhà vua cần có sự hợp sức của thiên tài để quốc gia được phồn vinh, thịnh vượng hơn. Thế nhưng người hiền thì ở ẩn hoặc cố giữ lấy khí tiết của mình nhưng ko quan tâm tới việc quốc gia đại sự. Hoặc có những người cũng ra giúp vua nhưng ko tận tình trong công việc. Tác giả viết cũng có người giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết”. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy.

Thiên tài là báu vật nhưng ông trời đã ban cho quốc gia, vì vậy việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc rất quan trọng hơn lúc nào hết, nhà vua luôn sớm hôm mong mỏi. Vua Quang Trung là vị vua anh minh của dân tộc, sau lúc đã dẹp tan giặc, ông rất quan tâm tới đời sống của nhân dân. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chống nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko đựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của nhà vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của nhân dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua một lòng vì dân vì nước, hiến dâng cả cuộc đời cho dân tộc. Có một vị vua và lý tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Qua đó ta thấy được tình yêu nước, thương dân nồng nàn của một đức minh quân tài hoa. Vua Quang Trung là một trong những vị vua trước tiên luôn đề cao tính dân chủ trong việc tuyển dụng thiên tài giúp nước, cách nhìn xa trông rộng đó chứng tỏ nhà vua là người am tường quy luật tăng trưởng của lịch sử, để thấy được tương lai sau này của quốc gia. Vì trong sâu thẳm tấm lòng nhà vua luôn nung nấu một khát vọng làm sao cho dân no ấm, hạnh phúc, quốc gia giàu mạnh. Đó cũng là ước mơ của nhà vua nhằm canh tân quốc gia.

Bài “Chiếu cầu hiền” trình bày cái tâm, cái tài của vua Quang Trung và cũng là cái tài, cái tâm của Ngô Thì Nhậm. Với tài năng của mình Ngô Thì Nhậm đã truyền tải hết được tấm lòng đối với dân với nước của vua Quang Trung, làm cho muôn dân phải thán phục. Với tài năng và đức độ của vị vua anh minh này dân tộc ta đã có một thời kì được no ấm, hạnh phúc, đó là thời kì thịnh vượng của nước nhà.

Bài văn mẫu 2:

Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm được ra đời sau lúc Nguyễn Huệ lên ngôi, ông đã ủy quyền Ngô Thì Nhậm viết bài chiếu để chiêu tập người có đức có tài ra phục vụ triều đình, giúp dân giúp nước. Thay tâm nguyện của nhà vua, Ngô Thì Nhậm đã trình bày cho muôn dân thấy được tấm lòng vì dân vì nước của vua Quang Trung, cũng như sự hiểu biết, tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung.

Yêu cầu của một bài chiếu là rất cao, rất khe khắt, người viết phải am tường thâm thúy hoàn cảnh lịch sử xã hội, nắm được những yêu cầu của quốc gia lúc bấy giờ, dùng những lời lẽ để thuyết phục được lòng dân, khiến muôn dân tâm phục khẩu phục. Ngô Thì Nhậm là một người tài giỏi, có trình độ uyên thâm lỗi lạc, là người có tài thuyết phục lòng người. Tác phẩm Chiếu cầu hiền đã trình bày một tài năng xuất sắc của tác giả vì cách lập luận chặt chẽ, lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

Ngay từ những câu mở đầu của bài chiếu, với những lời lẽ thâm thúy, tác giả đã khiến lòng người phải nể sợ.

“Từng nghe: Người hiền ở trên đời cũng như sao sáng trên trời. Sao tất phải chầu về Bắc thần (ý này của Khổng Tử trong sách Luận ngữ), người hiền tất phải do thiên tử sử dụng”.

Tác giả đã thay mặt nhà vua nhưng khẳng định với muôn dân rằng, người hiền tài là những tài sản quí giá của quốc gia, giống “như sao sáng trên trời”, nhưng người tài tất phải ra giúp vua trị nước mới xứng với “ý trời” đã sinh ra. Cách so sánh đầy thông minh của tác giả đã làm tăng thêm ý nghĩa thuyết phục của bài Chiếu. Hình ảnh “sao sáng trên trời” tượng trưng cho sự tinh nhanh, khiến nhà vua rất lấy làm trân trọng.

Sau lúc đã chỉ ra tầm quan trọng của người tài đối với vua, đối với dân với nước, tác giả lại đưa ra những trở ngại trong việc thu phục người tài ra giúp nước. Nếu ko thu phục được hết người tài thì thật là phì hoài. “Trước đây, thời gấp vận dụng, trung châu lắm việc, người hiền ở ẩn, cố giữ tiết tháo như da bò bền, người ở triều đường ko dám nói năng như hàng trượng mã. Cũng có người đánh mõ giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết, chỉ lo trốn tránh, hầu tới trọn đời”. Nhà vua có ý muốn trách những người tài của quốc gia. Nếu trong cảnh chiến sự thì việc quốc sự còn nhiều nhưng nay quốc gia đã thái hoà, nhà vua cần có sự hợp sức của thiên tài để quốc gia được phồn vinh, thịnh vượng hơn. Thế nhưng người hiền thì ở ẩn hoặc cố ý giữ lấy khí tiết của mình nhưng ko quan tâm tới việc quốc gia đại sự. Hoặc có những người cũng ra giúp vua nhưng ko tận tình trong công việc. Tác giả viết: “Cũng có người giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết”. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy.

Thiên tài là vật báu nhưng ông trời đã ban cho quốc gia đó, vì vậy việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc gấp gáp và quan trọng hơn lúc nào hết, nhà vua luôn “sớm hôm mong mỏi”. Vua Quang Trung là một trong những vị vua anh minh của dân tộc, sau lúc đã dẹp xong giặc, ông rất quan tâm tới đời sống của nhân dân. Trong thực tiễn lịch sử sau lúc quốc gia đã hòa bình, yên ổn thì “dân khổ chưa hồi sức” nên đặt ra nhiều vấn đề lớn để ổn định và tăng trưởng triều đại. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chổng nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko dựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của người dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua suốt đời hiến dâng cho dân tộc. Có một nhà vua với những lí tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Toàn thể bài Chiếu trình bày rõ tình yêu nước thương dân nồng nàn của một nhà lãnh đạo tài hoa. Để hợp sức dân lại xây dựng cơ nghiệp quốc gia, nhà vua ko loại trừ một từng lớp xã hội nào, miễn sao công dân trong nước có tài và đức đủ để gánh vác chuyện quốc gia đều được lựa chọn vào trong triều giúp vua gây dựng quốc gia. “Vậy ban chiếu xuống, quan việc lớn nhỏ và nhân dân trăm họ người nào có tài năng học thuật, mưu hay giúp ích cho đời, đều cho phép được dâng thư bộc bạch công việc”.

Vua Quang Trung là một trong những vị vua trước tiên luôn đề cao tối đa tính dân chủ trong việc tuyển dụng thiên tài giúp nước Cách nhìn xa trông rộng đó chứng tỏ nhà vua là người am tường quy luật tăng trưởng của lịch sử, đã thấy được tương lai sau này của quốc gia. Sự tiên tri đó nói lên tài suy đoán, tiên tri của một vị vua anh minh đối với quốc gia, dân tộc, bởi vì trong sâu thẳm tấm lòng nhà vua luôn nung nấu một khát vọng làm sao cho dân no ấm, hạnh phúc, quốc gia giàu mạnh. Đó cũng chính là ước mơ của người dân nhằm canh tân nước nhà.

Bài Chiếu cầu hiền trình bày cái tài, cái tâm của vua Quang Trung và cũng là cái tài, cái tâm của Ngô Thì Nhậm. Với tài năng xuất chúng của mình, Ngô Thì Nhậm đã truyền tải hết được tấm lòng đối với dân với nước của vua Quang Trung, khiến muôn dân thán phục. Với tài năng và đức độ của vị vua anh minh này, dân tộc ta đã có một thời kì được no ấm, hạnh phúc, đó là thời kì thịnh vượng của nước nhà.

Bài văn mẫu 3:

Có thể nói rằng trong kho tàng văn học nước ta thì ko chỉ có những bài thơ ngôn từ hay và mượt nhưng, hay là những áng văn xuôi đậm chất trữ tình. Nhưng mà còn có những thể loại riêng nhưng lại có thể góp phần nhiều chủng loại và phong phú cho nền văn học chung của nước ta. “Chiếu cầu hiền” của vua Quang Trung được xem là một tác phẩm rực rỡ nó là một bản chiếu vua ban và có sức mạnh to lớn của một quốc gia dân tộc.

“Chiếu cầu hiền” đã được viết trong khi vua Lê Chiêu Thống đã “mời” quân Thanh vào xâm lược nước ta. Lúc bấy giờ Nguyễn Huệ đã lên ngôi vua và đã lấy hiệu là Quang Trung. Quang Trung đã đem quân ra Bắc để quét sạch hết 20 vạn quân Thanh và cả bọn tay sai và bè lũ bán nước. Lúc đã thua trận Lê Chiêu Thống cùng như đã cùng bọn quân Thanh đi theo Tôn Sĩ Nghị. Và lúc này thì triều Lê sụp đổ, thay thế vào đó là triều Nguyễn được vua Quang Trung lập lên. Có thể thấy rằng trước sự kiện trên đã có một quan thần trong triều Lê khả năng là do theo trung quân ái quốc lỗi thời với thời Lê. Và dường như hai là có thể do sợ hãi triều đại mới nên dường như tất cả đều trốn tránh ẩn náu và cũng đã ko ra phò tá hỗ trợ vua Quang Trung tăng trưởng quốc gia. Và lúc đã đoán biết tình hình quốc gia nhà tương tự Quang Trung cũng như đã liền phái Ngô Thì Nhậm để có thể thay mình viết chiếu cầu hiền dùng làm để kêu gọi những người tài giỏi ra cứu dân, giúp nước.

Qua hành động này ta như thấy được vua Quang Trung rất đỗi khôn ngoan lúc đã nghĩ ra kế sách này. Đồng thời cũng đã trình bày được việc nhà vua rất trọng người hiền tài trong người đời. Ngô Thì Nhậm được thay vua Quang Trung viết “Chiếu cầu hiền” vì ông là người tài giỏi cũng là bậc bề tôi trung thành với vua. Thể “chiếu” được xem là văn thu nhưng vua chúa công bố một mệnh lệnh cho nhân dân. Thật dễ thấy được vua Quang Trung đã đưa ra việc tìm người hiền tài chứ ko phải công bố những mệnh lệnh điều này cũng như đã thấy được vai trò to lớn và cấp thiết nhất là phải tìm được người hiền tài ra giúp dân giúp nước.

Trong bài chiếu có thể thấy được trước tiên nhưng tác giả nói tới chính là vai trò cũng như là sức mạnh của hiền tài cho quốc gia. Chẳng thế nhưng dường như ta thấy ngay tên bài chiếu nọ đã nói lên được tất cả những vai trò to lớn của các bậc hiền tài. Và có thể nói rằng đó chính là nhan đề nhưng ta đã thấy được Thân Nhân Trung trước cũng đã viết đó là “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Và có thể chính vì thế tác giả cũng như đã nêu cao vai trò của người hiền tài trong cả sự nghiệp để có thể tăng trưởng quốc gia. Tác giả dường như cũng đã so sánh hiền tài như một “ sao sáng trên trời cao”. So sánh tương tự để thấy được tầm vóc của những hiền tài giống như những gì vĩnh hằng và quan trọng, rực rỡ của tự nhiên. Đây chính là một sự tôn vinh như được khen ngợi đối với những bậc hiền tài. Nhưng mà ta như thấy được rằng dường như ở những bậc hiền tài đấy cũng như sẽ phải theo Bắc thần đó là một quy luật hiển nhiên. Người tài được biết tới là do trời sinh ra và dường như ở người tài đấy phải có phận là biết sử dụng tài năng của mình hiến dâng cho quốc gia. Và đây cũng là cách nhưng tác giả Ngô Thì Nhậm như cũng đã muốn cho sĩ phu hiền tài thấy được vua Quang Trung như thật đã biết trọng người tài và rất mực cầu hiền để cùng vua giúp nước. Từ đó như cũng đã góp phần như có thể xóa đi những nghi ngờ những nỗi sợ hãi của những bậc hiền tài. Và ta như thấy được nó rất hợp lý lúc đã tạo ra chính tính đích danh và đây là một tính rất quan trọng cho chiếu cầu hiền.

Có thể thấy lúc tới đoạn văn tiếp theo dường như cũng đã nói về ước vọng của nhà vua trong khi ông đã mong muốn những hiền tài của quốc gia ra mặt góp sức góp tài cho công cuộc xây dựng quốc gia. Tác giả dường như đã đi sâu vào phân tích tình hình khó khăn của quốc gia và cả chính tình hình đấy phải cần tới sự hỗ trợ của hiền tài quốc gia. Có nhẽ ta như thấy được cách trình diễn thẳng thắn cho thấy được ra những sự trung thực thực thà cũng như là một sự quang minh chính địa của vua Quang Trung. Cũng như thông qua đó ta thấy được sự tâm thành và đó còn chính là tình cảm của nhà vua dành cho những hiền tài. Đồng thời đó còn là tâm trạng lo lắng của vua Quang Trung ở đây được ví như “trời còn u tối”hay là “đương ở buổi đầu của nền đại định” và cả “công việc vừa mới mở ra” đó như cũng chính là những trở ngại bức thiết của triều đại nhà Nguyễn, hơn hết đó là quốc gia như cũng đang rơi vào tình thế khó khăn. Ta cũng như đã thấy được chính hình ảnh quốc gia được xuất hiện qua những câu văn của Ngô Thì Nhậm hiện lên thật rõ nét. Đó chính là một quốc gia nhưng dường như ở đời đầu mới ở buổi rất khó khăn, hơn nữa là tương lai còn chưa sáng rõ. Ở buổi đầu khó khăn tương tự thì việc thiếu thiên tài thì làm sao có thể sáng được cơ chứ, và cũng chính vì thế nhưng vua thiết tha cầu hay mời hiền tài về để có thể được phụng sự hỗ trợ vua xây dựng quốc gia thái hoà thịnh trị. Trong buổi đầu đó thì dường như cả “kỉ cương còn nhiều khuyết thiếu, hay ngay cả việc biên cửa ải chưa chưa yên, và nhân dân còn nhọc mệt, đức hóa của chúng chưa nhuần thấm” cùng với đó chính là “một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn”. Lúc nhìn vào thực tiễn thì “mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Và cũng chính vì thế nhưng ta như thấy được vua Quang Trung như thật sáng suốt biết bao lúc đã biết được tầm quan trọng của người hiền tài.

Cho tới cuối cùng thì bài chiếu như đã nêu ra đó là chính sách cầu tài của vua Quang Trung. Hình như ở phần này tác giả chỉ ra những điểm nổi trội trong những đường lối chính sách của vua nhưng thôi. Và chúng ta có thể thẩm định đó là những chính sách công bình cho tất cả mọi người, và cho thấy được vua Quang Trung là một vị vua anh minh, thương yêu nhân dân

Thêm vào đó nữa chính là cách tiến cử hết sức rộng mở đó chính là việc tự mình dâng sớ tâu bày tất cả các sự việc, do các quan văn quan võ tiến cử, cho phép đang sớ tự tiến cử. Thông qua bài chiếu ta thấy được tài năng biết trọng người tài, luôn lắng tai ý kiến của quần chúng. Và đây quả thực là một tác phẩm vừa mang ý nghĩa chính trị vừa lại là một tác phẩm văn học có trị giá.

Bài văn mẫu 4:

Ngô Thì Nhậm (1746 – 1803), hiệu là Hi Doãn, quê ở làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông (cũ), nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội. Ông đỗ tiến sĩ năm 1775, từng làm quan dưới triều Lê – Trịnh; sau đi theo Tây Sơn và có nhiều đóng góp nên được Quang Trung trọng dụng. Tác Phẩm Chiếu Cầu Hiền được viết theo yêu cầu của Vua Quang Trung, nhằm khích lệ động viên ý thức cho các chiến sĩ cũng như kêu gọi người tài giúp dân cứu nước.

Lúc đọc tác phẩm chắc người nào cũng biết là một người tầm thường ko thể nào có những lời văn hay, rõ ràng và có sức thuyết phục tương tự, chứng tỏ Quang Trung là một vị vua tài nhìn xa trông rộng của nhà vua anh minh Quang Trung và tình yêu nước nồng nàn của một vị vua kiệt xuất. Quang Trung xứng đáng đi vào lịch sử như một nhân vật tài hoa nhất trong lịch sử trung đại nước nhà.

Mở đầu bài Chiếu tác giả đã đưa được giả thuyết của bậc hiền tài rất đơn giản nhưng lại có sức thuyết phục cao.

Từng nghe nói rằng: Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy.

Ở đây ý tác giả muốn khẳng định người hiền tài là một người có đức lẫn tài, được so sánh ví như ngôi sao sáng trên trời. Và các thiên tài đó sinh ra để giúp vua cứu nước. Cách dùng hình ảnh để nói lên một cách đơn giản nhưng dễ hiểu là: Hiền tài là tinh hoa của trời đất nên lẽ đương nhiên là tài đức của họ phải được hiến dâng cho dân, cho nước.

Tiếp theo tác giả lại đưa ra những cụ thể về việc phân chia Nước làm hai Đàng là Đàng trong và Đàng ngoài thì quốc gia trở thành khó khăn trong việc quản lý cũng như là sự đảm bảo hòa bình cho quốc gia. Ngô Thì Nhậm đã dùng nhiều điển tích rút từ các sách kinh điển Nho gia, dùng lời dạy của Khổng Tử để đặt vấn đề và đưa ra cách xử sự có sức thuyết phục mạnh mẽ đối với trí thức Bắc Hà. Cách diễn tả đó đã tạo ra ấn tượng thâm thúy, đánh trúng vào tâm lí của từng lớp trí thức, cho nên có sức thuyết phục lớn, khiến họ ko thể ko mang tài đức ra giúp triều đình Tây Sơn.

Tác giả còn đưa ra nhiều dẫn chứng khác để nói lên sự nhút nhát của các thiên tài, cũng như việc trốn tránh trách nhiệm với quốc gia như: Trước đây thời thế suy vi, Trung châu gặp nhiều biến cố, kẻ sĩ phải ở ẩn trong ngòi khe, trốn tránh việc đời, những bậc tinh nhanh trong triều đường phải kiêng dè ko dám lên tiếng. Cũng có kẻ gõ mõ canh cửa, cũng có kẻ ra biển vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko biết, dường như muốn trốn tránh suốt đời.

Tiếp theo đó là những lời của Khổng Tử và nêu lên quy luật của đất trời là những người tài đức phải giúp vua dựng nước, tác giả nói tới tình cảnh của kẻ sĩ lúc bấy giờ: mệt số người tài đức thì đi ở ẩn trong khe núi, trốn tránh việc đời, bỏ phí tài năng. Những người ra làm quan với triều Tây Sơn thì hoặc sợ hãi yên lặng, hoặc làm việc cầm chừng. Một số khác ở ẩn, khác chi như người bị chết trôi trên cạn. Thậm chí một số người tự tử để giữ lòng trung với vua Lê. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy. Việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc gấp gáp và quan trọng hơn lúc nào hết. Đây là những Lời nói khiêm nhượng, tâm thành và lập luận hợp lí có tình cùng chính sách sử dụng hiền tài rộng rãi của nhà vua khiến các bậc hiền tài ko thể ko đem tài đức ra giúp triều đại mới.

Tác giả ko nói thẳng nhưng dùng hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng lấy trong kinh điển Nho gia. Làm tương tự vừa tế nhị, vừa có tính chất phê phán nhẹ nhõm, lại tỏ ra người viết có tri thức sâu rộng, có tài văn học, khiến người nghe nể trọng, ko những ko tự ái nhưng còn tự cười, tự trách về thái độ xử sự chưa thỏa đáng của mình.

Vua Quang Trung ko chỉ làm phận sự của một vị tướng tài là dẹp giặc, trừ bạo nhưng còn toan lo tới đời sống của người dân. Trong thực tiễn lịch sử sau lúc quốc gia đã hòa bình, yên ổn thì “dân khổ chưa hồi sức” nên đặt ra nhiều vấn đề lớn để ổn định và tăng trưởng triều đại. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chổng nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko dựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của người dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua suốt đời hiến dâng cho dân tộc. Có một nhà vua với những lí tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Tác phẩm Chiếu cầu hiền là một bài văn nghị luận có tính mẫu mực, trình bày ở sự chặt chẽ và tính logic của các luận điểm, ở tài thuyết phục khôn khéo và thái độ khiêm tốn, tâm thành của người viết. Các điển cố được sử dụng trong bài Chiếu cho thấy nhận thức tinh tế của người viết về nhân vật cần thuyết phục là từng lớp trí thức. Người viết tỏ ra có trình độ hiểu biết sâu rộng, đủ khả năng thuyết phục một nhân vật như thế. Bài Chiếu cầu hiền trình bày tầm nhìn chiến lược của vua Quang Trung trong việc nhận thức về vai trò quan trọng của hiền tài đối với quốc gia. Hiền tài là nguyên khí quốc gia.

Chiếu cầu hiền

Bài văn mẫu 5:

Sau lúc dẹp xong giặc và tao loạn ở miền Bắc, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế và ủy quyền Ngô Thì Nhậm soạn Chiếu Cầu Hiền nhằm thu phục người tài ra giúp dân giúp nước. Bài chiều trình bày tấm lòng vì dân vì nước của vua Quang Trung, đặc thù cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của một nhà lãnh đạo kiệt xuất.

Để viết được những tác phẩm chiếu, yêu cầu người viết phải am tường thâm thúy hoàn cảnh lịch sử xã hội, nắm được những yêu cầu của quốc gia lúc bấy giờ để qua đó tập trung lại sức lực vì vận mệnh quốc gia. Đối với Ngô Thì Nhậm, ngoài những yêu cầu trên ông còn là một người sắc sảo trong nghệ thuật thuyết phục. Có thể nói bài Chiếu cầu hiền đã trình bày một tài năng xuất sắc của tác giả vì cách lập luận chặt chẽ, lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

Mở đầu tác phẩm, tác giả đã dẫn lời của Khổng Tử nhằm tạo dấu ấn mạnh đối với các nho sĩ:

“Từng nghe: Người hiền ở trên đời cũng như sao sáng trên trời. Sao tất phải chầu về Bắc thần (ý này của Khổng Tử trong sách Luận ngữ), người hiền tất phải do thiên tử sử dụng”.

Đoạn mở đầu muốn khẳng định người hiền tài là những tài sản quí giá của quốc gia, giống “như sao sáng trên trời”, nhưng người tài tất phải ra giúp vua trị nước mới xứng với “ý trời” đã sinh ra. Cách so sánh đầy thông minh của tác giả đã làm tăng thêm ý nghĩa thuyết phục của bài Chiều. Hình ảnh “sao sáng trên trời” tượng trưng cho sự tinh nhanh, khiến nhà vua rất lấy làm trân trọng.

Sang đoạn tiếp theo, tác giả lại đưa ra những trở ngại trong việc thu phục người tài ra giúp nước. Điều đó làm trằn trọc nhà vua vì phí hoài thiên tài một cách vô ích đó. “Trước đây, thời gấp vận dụng, trung châu lắm việc, người hiền ở ẩn, cố giữ tiết tháo như da bò bền, người ở triều đường ko dám nói năng như hàng trượng mã. Cũng có người đánh mõ giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết, chỉ lo trốn tránh, hầu tới trọn đời”. Nhà vua có ý muốn trách những người tài của quốc gia. Nếu trong cảnh chiến sự thì việc quốc sự còn nhiều nhưng nay quốc gia đã thái hoà, nhà vua cần có sự hợp sức của thiên tài để quốc gia được phồn vinh, thịnh vượng hơn. Thế nhưng người hiền thì ở ẩn hoặc cố ý giữ lấy khí tiết của mình nhưng ko quan tâm tới việc quốc gia đại sự. Hoặc có những người cũng ra giúp vua nhưng ko tận tình trong công việc. Tác giả viết: “Cũng có người giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết”. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy.

Việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc gấp gáp và quan trọng hơn lúc nào hết. Vì vậy, nhà vua luôn “sớm hôm mong mỏi”.

Vua Quang Trung ko chỉ làm phận sự của một vị tướng tài là dẹp giặc, trừ bạo nhưng còn toan lo tới đời sống của người dân. Trong thực tiễn lịch sử sau lúc quốc gia đã hòa bình, yên ổn thì “dân khổ chưa hồi sức” nên đặt ra nhiều vấn đề lớn để ổn định và tăng trưởng triều đại. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chổng nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko dựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của người dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua suốt đời hiến dâng cho dân tộc. Có một nhà vua với những lí tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Đoạn thứ ba của bài chiếu cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung là xuất chúng, trình bày rõ tình yêu nước thương dân nồng nàn của một nhà lãnh đạo tài hoa. Để hợp sức dân lại xây dựng cơ nghiệp quốc gia, nhà vua ko loại trừ một từng lớp xã hội nào, miễn sao công dân trong nước có tài và đức đủ để gánh vác chuyện quốc gia đều được lựa chọn vào trong triều giúp vua gây dựng quốc gia. “Vậy ban chiếu xuống, quan việc lớn nhỏ và nhân dân trăm họ người nào có tài năng học thuật, mưu hay giúp ích cho đời, đều cho phép được dâng thư bộc bạch công việc”.

Bài văn mẫu 6:

Ra chiếu cầu hiền là một việc làm thân thuộc của các bậc đế vương lúc mới lên ngôi và lúc đang ra tay xếp đặt lại chính sự. Ko có gì đáng ngạc nhiên lúc ta thấy văn học trung đại còn để lại nhiều “tờ” chiếu cầu hiền, được viết bởi những tác giả không giống nhau, thừa lệnh những ông vua không giống nhau. Số lượng tuy nhiều nhưng ko phải chiếu cầu hiền nào cũng được hậu thế thưởng thức như một áng văn có trị giá, được các nhà sử học quan tâm tìm hiểu tỉ mỉ để có thể nhìn thấy được thực chất của một triều đại và tầm nhìn của một đấng quân vương. Điều này có liên quan tới văn tài của người viết cùng tình huống lịch sử buổi chiếu cầu hiền được công bố (với loại hình tác phẩm như chiếu cầu hiền, việc tìm hiểu tỉ mỉ những yếu tố ngoài văn bản có ý nghĩa rất quan trọng).

Chiếu cầu hiền do Ngô Thì Nhậm viết thay mặt vua Quang Trung là một “tờ” chiếu nổi tiếng. Nổi tiếng bởi nó gắn với tên tuổi của một người có công nghiệp rõ ràng, hiển hách hàng đầu trong lịch sử nước nhà, nhưng chưa được một số từng lớp nhất mực trong xã hội (nhất là giới sĩ phu Bắc Hà) tuyệt đối ngưỡng phục, do ông xuất thân ko phải từ thành phần quý tộc, lại khởi nghiệp từ một miền đất mới và do vài nguyên nhân khác nữa. Nổi tiếng bởi nó ra đời vào điểm cuối của một thời tao loạn triền miên (kéo dài trong suốt gần hai trăm năm), lúc nhân tâm li tán cùng cực, từ kẻ sĩ tới thứ dân, ko mấy người tin và dám tin vào một cái gì vững chắc. Đặc trưng, nổi tiếng do nó được viết bởi một trí thức hàng đầu của quốc gia thời đó là Ngô Thì Nhậm – người đã biết vượt lên mọi dị nghị, tích cực đứng ra phục vụ tân triều,…

Lúc gánh vác việc viết Chiếu cầu hiền cho vua mới, Ngô Thì Nhậm có được những thuận tiện lớn: quan hệ giữa ông và Quang Trung là rất tốt đẹp. Quang Trung hiểu ông, trọng dụng ông và ông ko chỉ phục nhưng còn hàm ân sâu xa người người hùng này. Nhưng ông ko phải chỉ gặp toàn thuận tiện. Tiếng gì ông cũng là bề tôi cũ của chúa Trịnh, giờ nói về đức sáng của Nguyễn Huệ, ko dễ gì thuyết phục được những người cố chấp. Thêm nữa, ông hiểu những trở ngại riêng của vị vua “áo vải cờ đào” này (nhưng ở trên đã nói đến). Ông ko có được sự thoải mái hoàn toàn như Nguyễn Trãi ngày xưa lúc cũng thảo Chiếu cầu hiền (thay mặt Lê Lợi, lúc cuộc bình Ngô đã thành công trọn vẹn). Ban Chiếu cầu hiền, Lê Lợi hoàn toàn hợp lí do để ko phải tỏ thái độ quá khiêm nhượng. Nguyễn Trãi hiểu điều đó nên đã trình bày lời của Lê Lợi như một mệnh lệnh nghiêm khắc: “Vậy hạ lệnh cho các văn võ đại thần, công hầu, đại phu, từ tam phẩm trở lên, mỗi người đều cử một người, hoặc ở triều đình, hoặc ở thôn quê…”. Nguyễn Trãi cũng biết rõ uy thế của một bậc đế vương vừa hoàn thành đại nghiệp, rất quyết đoán trong việc thưởng phạt, nên đã viết:

“Nếu cử được người trung tài thì thăng chức hai bực, nếu cử được người tài đức đều hơn người tột bực, tất được trọng thưởng”…

Những điều vừa được trình diễn cho thấy: dù chiếu là một thể loại văn bản hành chính của nhà nước, nó có những đinh lệ riêng, nhưng ko phải vì thế nhưng viết nó chỉ là việc mỏ phỏng theo công thức. Tính cách, tư tưởng, tầm nhìn của các vị vua là không giống nhau. Tình hình quốc gia trong mỗi thời lại có những nét đặc thù. Bởi vậy, mức độ nhạy cảm về chính trị, khả năng luận thuyết, tài văn học,… của người lĩnh mệnh thảo chiếu luôn có đất để trình bày. Đọc Chiếu cầu hiền do Ngô Thì Nhậm viết thay mặt Quang Trung, độc già ngày nay có thể hiểu được rất nhiều điều về hai nhân vật xuất chúng này của quốc gia – riêng từng người và cả mối quan hệ vua – tôi đầy đồng cảm, đầy tâm đắc giữa họ nữa.

Chiếu cầu hiền ta đang nói có ba phần lớn, liên kết với nhau theo một logic chặt chẽ.

Phần đầu của văn bản tập trung luận về người hiền và tác dụng của họ. Người hiền được tác giả ví “như ngôi sao sáng trên trời cao” và tác dụng của họ được xác định là “làm sứ thần cho thiên tử”. Mối liên hệ giữa hai vấn đề này là gì ? Vì sao ko ví người hiền với nhân vật nào khác ? Tất cả những điều này đều đã được tác giả ý thức. Người hiền như sao sáng – riêng so sánh này đã toát lên ý tôn vinh và trân trọng rất mực. Nhưng trong mạch lập luận của mình, tác giả nói tới nhiều ngôi sao là để dẫn chúng ta tới một ngôi sao chính: sao Bắc Thần (tức là Bắc Đẩu). Bắc Thần trước hết là sao – một ngôi sao có vị trí đặc thù trên bầu trời, ko người nào ko biết. Quan trọng hơn, Bắc Thần còn là hình ảnh tượng trưng cho hoàng đế, theo cách tưởng tượng của đức Khổng Tử. Thì ra mấu chốt của mối liên hệ là ở chỗ này. Mọi sao trên trời đều chầu về sao Bắc Thần nằm ở vị trí trục quay của trái đất (nói theo tri thức thiên văn của người ngày nay), vậy sao – hiền – tài từ các miền ko chầu về sao – Bắc – Thần – thiên – tử thì còn chầu về đâu nữa!

Đó thực là một lẽ thế tất. Đạo người, luật người phải tương hợp, phải thuận theo đạo trời, luật trời, ko thể khác được. Từ một so sánh tưởng chừng ngẫu hứng và nặng về tình cảm, tác giả dẫn người đọc tới một kết luận nghiêm túc và hết sức lô-gíc. Tương tự, ngay từ mấy câu đầu, cái hay trong cách lập luận của áng văn đã được trình bày. Hiệu quả của cách lập luận đó là vừa thuyết phục được người ta về lí, vừa thuyết phục được người ta về mặt tâm linh. Tất nhiên, còn có thể nói thêm: việc tác giả vận dụng một ý trong sách Luận ngữ là rất giàu ý nghĩa. Đưa lời Khổng Tử ra từ đầu, tác giả đã tạo nên được tính đích danh cho Chiếu cầu hiền. Đối với nhà nho xưa, lời đức Khổng Tử chính là chân lí, nào người nào dám ko nghe theo. Và phải đâu vua mới là kẻ võ biền ít học, ko biết lễ nghĩa !

Sau lúc đã đặt được “viên đá tảng” cho toàn thể hệ thống lập luận của áng văn, cũng ngay trong phần đầu, tác giả viết: “Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Ý thì yêu cầu nhưng giọng lại thấm đẫm tình nhân và chứa chan khích lệ. Vẫn là một thái độ tâm thành yêu quý hiền tài, xem hiền tài như của báu trời sinh. Nếu hiền tài ko được biết tới, ko cho người ta biết tới thì thật phí hoài. Và cũng là có tội với đấng Tạo hoá đã có công sinh ra mình, vun vén cho mình nữa ! Chưa kể việc hiền tài nhưng ko được sử dụng thì đâu còn là hiền tài. Hiền tài ko phải là cái danh suông. Trị giá của nó phải được xác định trong quan hệ và qua hành động.

Trọng tâm của phần thứ hai trong Chiếu cầu hiền là làm rõ tâm nguyện của Quang Trung mong có bậc hiền tài giúp mình trị nước. Trước hết tác giả nói tới sự trốn tránh việc đời của các kẻ sĩ giữa thời rối ren, tao loạn mới đi qua: “Trước đây thời thế suy vi, Trung châu gặp nhiều biến cố, kẻ sĩ phải ở ẩn trong ngòi khe, trốn tránh việc đời, những bậc tinh nhanh trong triều đường phải kiêng dè ko dám lên tiếng. Cũng có kẻ gõ mõ canh cửa, cũng có kẻ ra biển vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko biết, dường như muốn trốn tránh suốt đời”. Đây là đoạn văn chứa đựng nhiều tầng ý không giống nhau. Trên bề nổi thì đó là sự thông cảm. Nhưng ở bề sâu thì đó là sự trách cứ, dù ko gay gắt. Phải là người từng trải nghiệm tình thế đắng cay buộc phải phải ngậm lời như hàng trượng mã, lại bao quát được đại cuộc mới viết nổi những câu như thế. Sự nói chung ở đây đạt tới mức độ rất cao. Những kiểu trốn tránh việc đời rất nhiều chủng loại, những màu vẻ không giống nhau của thảm kịch kẻ sĩ đều được điểm tới (điều này phải đọc qua nguyên tác hay bản dịch sát ý mới cảm nhận hết được).

Cũng cần phải thấy rằng lời lẽ trình diễn vấn đề trong đoạn văn khá tế nhị, vì nó đụng tới một chuyện nhạy cảm: lúc Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc diệt Trịnh, nho sĩ Bắc Hà phần lớn tỏ thái độ bất hợp tác. Chuyện trước ko thể ko nhắc lại, nhưng quan trọng là nhắc với giọng điệu nào. Quang Trung, theo những gì biểu lộ trong đoạn văn, là một con người đại lượng. Ông chỉ nói về các sự kiện xảy ra cách đó chưa lâu bằng mấy từ biến cố, thời thế khá chung chung (theo bản dịch). Thì cũng coi như một sự xí xoá, dù ko hẳn là xí xoá. Điển xưa được dùng rất nhiều (da bò bền, hàng trượng mã, ra bể vào sông,…) có tác dụng làm mờ bớt tính “khó chịu” của các sự việc đã xảy ra, khiến người đọc Chiếu cầu hiền thuở đấy có thể bớt phần tự ti với tân vương. Phải nói rằng ở đây, với tư cách là người lĩnh mệnh soạn chiếu, Ngô Thì Nhậm đã thực hiện được một sự “hoà giải” khôn khéo, trên cơ sở hiểu lòng ông vua tri kỉ.

Và cũng từ đó, tác giả mới khơi được mạch văn chảy tới những lời bộc lộ thiết tha này: “Nay trẫm đang ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi, nhưng những người học rộng tài cao chưa thấy có người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng ? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng ?”. Hai câu hỏi được đặt ra liên tục vừa trình bày được sự thành tâm, khiêm nhượng, vừa trình bày được sự yêu cầu và thậm chí cả chút thử thách nữa của nhà vua. Đúng là những câu hỏi ko thể lảng tránh trả lời !

Đoạn văn tiếp theo của phần hai bàn sâu vào tình thế lịch sử trước mắt và sự cấp thiết của việc cầu hiền. Lời văn từ mềm mỏng, tế nhị chuyển sang bộc trực, thẳng thắn. Toát lên từ đây là nỗi lo lắng thật sự của tân vương đối với vận nước lúc nhìn thấy phía trước bộn bề những công việc cần xử lý, xếp đặt: “Kỷ cương nơi triều chính còn nhiều khuyết thiếu, công việc ngoài biên đương phải toan lo. Dân còn nhọc mệt chưa lại sức, nhưng đức hoá của trẫm chưa kịp nhuần thấm khắp nơi. Trẫm thom thóp lo lắng, ngày một ngày hai vạn việc phát sinh…”. Ở đâu, với người nào, việc ra chiếu cầu hiền có lúc chỉ là một thủ đoạn nhằm thu phục nhân tâm, còn ở đây thì hoàn toàn ko phải thế. Ta cảm thu được nhịp tim đập mạnh, hơi thở nồng nàn của một con người cụ thể đang hành động, kiên quyết hành động vì một hoài bão lớn, đang hết sức cần một lực lượng giúp rập, phò tá, trình bày qua nhịp độ các câu văn:

Xem thêm:  FeCl3 là gì? Tìm hiểu những tính chất, ứng dụng nổi bật trong cuộc sống

“Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình. […] trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại ko có lấy một người tài danh nào ra phò tạo điều kiện cho chính quyền buổi ban sơ của trẫm hay sao ?”.

Sự cao giọng trong câu hỏi vừa trích còn phản ánh cái gì khác ngoài nỗi thấp thỏm rất thật, niềm tin tưởng nhiệt thành vào “trữ lượng” hiền tài của quốc gia? Đúng là giọng của một con người đầy phong cách, ko chịu lùi bước trước các trở ngại trên tuyến đường gây dựng nghiệp lớn của mình. Cứng cáp lúc viết những câu này, tác giả Chiếu cầu hiền đang ở trong trạng thái thăng hoa. Ngô Thì Nhậm nói giùm ước nguyện của quân vương hay nói chính nỗi lòng mình ? Quả thực rất khó phân biệt. Có thể nói ở đây có một sự cộng hưởng khát vọng giữa hai con người, và giữa hai con người đấy với cả dân tộc.

Phần thứ ba, cũng là phần cuối của “tờ” chiếu nói rõ chính sách cầu hiền của Quang Trung Nguyễn Huệ. Nội dung của chính sách đó có mấy điểm nổi trội: cho phép mọi người có tài năng thuộc mọi từng lớp trong xã hội được dâng sớ tâu bày kế sách; cho phép các quan văn võ tiến cử người có nghề hay, nghiệp giỏi; cho phép người tài tự tiến cử; sẵn sàng đề bạt người xứng đáng, ko kể cấp bậc; “tùy tài lục dụng” những kẻ được tiến cử; ko trị tội người có lời sơ suất,… Đứng là một chính sách rộng mở, có nhiều “điều khoản” cụ thể và giàu tính “khả thi” (nói theo cách của hiện thời). Rõ ràng, trước lúc ra Chiếu cầu hiền, mọi việc đã được đấng quân vương trù liệu khá kĩ. Ông đã tự chứng tỏ được tầm nhìn xa rộng cũng như khả năng tổ chức, xếp đặt chính sự của mình. Ông cũng đã biết giải toả những băn khoăn có thể có (trong đó có băn khoăn tế nhị về danh dự) cho mọi thần dân, khiến họ cảm thấy an tâm lúc tham gia bàn việc nước… Từ những lời đã được nói ra, ta thấy toát lên một giọng khoan hòa, điềm tĩnh rất dễ xuôi tai, giàu tính thuyết phục.

Ra đời với tư cách là một văn bản hành chính của nhà nước, Chiếu cầu hiền vẫn mang đậm dấu ấn tư nhân của Ngô Thì Nhậm – người thảo ra nó. Dấu ấn này ko chí trình bày ở lối tư duy sáng rõ, lối lập luận khúc chiết, chặt chẽ nhưng còn ở sự nồng nàn của xúc cảm được chưng cất từ niềm tin vào chính sách đúng mực của tân vương, tân triều và niềm hàm ân đối với “tấm lòng” đã ko nhìn nhận mình chỉ như một bề tôi, một dụng cụ nhưng như một tri kỉ. Có thể nói Chiếu cầu hiền đã tụ hội được đầy đủ những điều kiện để trở thành một áng văn chính luận mẫu mực của muôn thuở.

Chiếu cầu hiền

Bài văn mẫu 7:

Với thể loại chiếu nếu như ở chương trình Ngữ văn lớp 8 ta được biết tới với tác phẩm “Chiếu dời đô” của Lý Công Uẩn thì sang lớp 11 tìm hiểu tác phẩm cùng thể loại là “Chiếu cầu hiền” của Ngô Thì Nhậm. Ông đã từng làm quan dưới triều Lê- Trịnh, sau phục vụ cho triều đại Tây Sơn có nhiều đóng góp và được trọng dụng. Ông được vua Quang Trung giao nhiệm vụ viết bài “Chiếu cầu hiền” trong hoàn cảnh triều đại mới được gây dựng, quốc gia gặp nhiều khó khăn, người tài còn vắng bóng với mục tiêu nhằm động viên sĩ phu Bắc Hà và những người hiền tài ra phò vua giúp nước. Văn kiện trình bày chủ trương đúng mực và tầm nhìn ra trông rộng của một vị vua anh minh, lỗi lạc.

Chiếu là văn kiện chính trị thuộc loại văn học tác dụng, còn có tên gọi khác là “Chiếu thư”, “Chiếu chỉ”, “Chiếu bản”. Đó là văn cáo nhưng thiên tử hạ đạt mệnh lệnh xuống cho thần thuộc. Dù là trực tiếp nhà vua viết hay do người khác vâng theo mệnh lệnh nhưng viết thì cũng đều phải trình bày được tư tưởng chính trị lớn lao có tác động trong khoảng thời gian dài tới vận mệnh của quốc gia.

Theo như lời khuyên của chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho các nhà báo: “Trước lúc cầm bút mỗi người cần trả lời ba câu hỏi: Ta viết cho người nào? Viết để làm gì? Viết như thế nào?” Chỉ với mười hai từ ngắn gọn đã thâu tóm được ý kiến và nội dung của bài viết. Đối với bài văn nghị luận thâm thúy như “Chiếu cầu hiền”, lúc phân tích tôi chọn cho mình điểm nhìn đứng ở vị thế của người viết. Chúng ta trả lời từng câu hỏi để làm sáng tỏ cái hay cái đẹp của tác phẩm.

Trước tiên “Ta viết cho người nào?” tức nhân vật bài chiếu hướng tới là người nào? Trước tình hình chúa Trịnh ngày càng lộng quyền lấn lướt vua Lê, Nguyễn Huệ đã thần tốc kéo quân ra Bắc “Phù Lê diệt Trịnh”, thừa thắng đánh tan hai mươi vạn quân Thanh xâm lược, thù trong giặc ngoài được loại trừ, thống nhất non sông về một mối, lập nên triều đại mới – triều đại Tây Sơn của vua Quang Trung Nguyễn Huệ. Một số người với quan niệm thủ cựu ko nhận thấy chính nghĩa và sứ mệnh của vị vua mới đã có thái độ bất hợp tác, thậm chí nổi dậy chống lại triều đình Tây Sơn. Nhà vua đã cho viết bài chiếu trước là để thuyết phục các sĩ phu Bắc Hà có thái độ đúng mực, hiểu được vận mệnh dân tộc và mở rộng ra là hiền tài còn ẩn mình hãy đem tài năng ra giúp nước. Chính sách chiêu hiền ko giới hạn phạm vi nhân vật “các bậc quan viên lớn nhỏ, cùng thứ dân trăm họ” tất cả mọi người người nào cũng có quyền, có trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quốc gia.

Viết để làm gì? Đúng như tên nhan đề là cầu hiền và cũng như phân tích ở trên để chiêu tập thiên tài, những con người vừa có đức vừa có tài có tâm ra phụng sự cho dân cho nước. Mục tiêu đấy cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của Nguyễn Huệ và vai trò to lớn của người hiền tài đối với vận mệnh của dân tộc. Tư tưởng đó đã được chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa qua lời dạy nhi đồng: “Non sông Việt Nam có trở thành tươi đẹp được hay ko, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang sánh vai với các cường quốc năm châu được hay ko, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.” Bởi các em chính là thế hệ tương lai của quốc gia, nắm trong tay vận mệnh dân tộc Việt. Ngày nay chủ trương chiêu tập thiên tài xoành xoạch được chính quyền Trung ương Đảng đề ra và thực hiện bằng các chính sách cụ thể thiết thực về “Huấn luyện thiên tài và bồi dưỡng nhân lực”.

Sau lúc xác định rõ được nhân vật và mục tiêu điều quan trọng là phải viết như thế nào để trình bày được mong muốn của tác giả. Ngô Thì Nhậm là người dùi mài kinh sử học rộng tài cao nên ông am tường tâm lí của các sĩ phu. Bởi theo quan niệm chính thống của từng lớp Nho sĩ người xuất thân từ dòng dõi đế vương hoặc quý tộc mới xứng nối nghiệp tiên vương, mới có khả năng làm Thiên tử. Nguyễn Huệ lại xuất thân là nông dân nên ít nhiều Nho sĩ Bắc Hà ko những ko phục nhưng con tỏ vẻ khinh miệt, khinh thường. Ông nắm được suy nghĩ đấy nên mở đầu tác phẩm đã dùng lời dạy của Khổng Tử để đặt vấn đề và đưa ra cách xử sự thuyết phục đối với Nho sĩ Bắc Hà. Ông chỉ ra quy luật xuất xử của các bậc hiền tài: “Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Tác giả chỉ ra quy luật của vũ trụ “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần” để khẳng định người hiền tài phải phụng sự cho dân cho nước, phải có trách nhiệm với vận mệnh dân tộc nhưng trước tiên là “làm sứ thần cho thiên tử” tức phục vụ cho vua là lẽ thế tất. Nếu làm trái là ko theo ý trời. Hình ảnh so sánh rất tiêu biểu, cụ thể thích hợp với tâm lí của những con người xuất thân nơi “Cửa Khổng sân Trình”.

Tiếp đó tác giả nói tới tình cảm của kẻ sĩ dành cho triều đại mới bấy giờ: một số người tài đức thì “ở ẩn trong khe núi, trốn tránh việc đời”, những người tinh nhanh thì sợ hãi yên lặng “kiêng dè ko dám lên tiếng” hoặc làm việc nửa chừng thì bỏ lỡ “gõ mõ canh cửa” hay người bị chết trôi trên cạn, thậm chí có cả những người tự tử để giữ lòng trung với vua Lê_cái tôi trung thành tới mù quáng. Tác giả ko nói thẳng nhưng dùng lối nói hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng vừa đả kích nhẹ nhõm, vừa tế nhị sâu kín lại tỏ ra là người có học vấn uyên thâm, hiểu biết sâu rộng, có tài văn học làm cho người nghe ko những ko động lòng, tự ái nhưng hiểu ra vấn đề, tự cười tự trách bản thân mình vì có thái độ chưa đúng mực.

Sau lúc chỉ ra những thái độ tiêu cực của sĩ phu Bắc Hà, vua Quang Trung bộc bạch tâm tư, lòng tâm thành của mình bằng cách đặt ra các câu hỏi làm cho người đọc, người nghe phải suy ngẫm, trằn trọc: “Nay trẫm đang ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi nhưng những người học rộng tài cao chưa thấy có người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng?” Nhà vua tha thiết mong mỏi những người hiền tài có thể ra giúp vua giúp nước nhưng vì lí do gì nhưng vẫn vắng bóng. Phải chăng Quang Trung đang tự trách mình “Ít đức”, hay vì họ viện cớ cho thời đại đổ nát. Thực sự những điều đó ko đúng với hoàn cảnh thực tiễn bấy giờ. Nếu ít đức sao ông có thể làm nên nghiệp lớn xây dựng cơ đồ, thời đại đổ nát chẳng phải vì giặc giã phương Bắc đã dẹp, non sông quy về một mối, triều đại mới vừa được tạo dựng… và còn biết bao điều cần hơn nữa người tài giúp nước.

Thái độ chiêu hiền của nhà vua rất tâm thành, ông luôn khiêm tốn, nhún nhường. Nhà vua chỉ ra tính chất của thời đại, nhu cầu của quốc gia và ko ngần ngại nhận khuyết thiếu bản thân và sự bất cập của triều đình mới đồng thời khẳng định sự cần của người tài với quốc gia. Công việc ngày càng nhiều, trọng trách ngày càng lớn một người ko thể gánh vác nhưng cần sự chung tay góp sức của mọi người. Hình ảnh “Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn và mưu lược của một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Điều đó cho thấy ý kiến “lấy dân làm gốc” thật đúng mực trình bày một tầm nhìn chiến lược của Quang Trung. Tư tưởng đấy bao đời này vẫn được giữ gìn và tiếp nối bởi “nước có thể chở thuyền cũng có thể lật thuyền…lật thuyền mới biết sức dân mạnh như nước” là vậy. Kết thúc đoạn văn tác giả dùng lối viết trích dẫn lại lời Khổng Tử để khẳng định người hiền tài trong nước ta còn rất nhiều, vậy “Huống nay trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại ko có lấy một người tài danh nào ra phò vua tạo điều kiện cho chính quyền buổi ban sơ của trẫm hay sao?” câu hỏi đó làm cho biết bao người tài còn ở ẩn phải trằn trọc, phải suy ngẫm về thái độ của mình.

Tác phẩm là bài văn nghị luận mẫu mực, từng câu chữ, lí lẽ, dẫn chứng đều rất khôn khéo và có tính thuyết phục cao. Các điển cố được sử dụng tài tình cho thấy sự am tường về văn học, tri thức sâu rộng của tác giả.

Tác phẩm “Chiếu cầu hiền” đã trình bày tầm nhìn chiến lược, cái tâm, cái tài của một vị vua tài hoa, lỗi lạc. Chính sách cầu hiền luôn là một điều thế tất cần có của mỗi triều đại dù trong bất kì hoàn cảnh, thời kì nào bởi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, quốc gia càng tăng trưởng càng cần có nhiều thiên tài hiến dâng tài năng. Ngô Thì Nhậm đã trình bày ý kiến, tư tưởng, chủ trương của vua Quang Trung về chính sách chiêu hiền thật xuất sắc trong tác phẩm. Những chính sách đó luôn được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp nối và ko ngừng đổi mới để Việt Nam ngày càng tiến xa hơn nữa trên tuyến đường hội nhập quốc tế.

Bài văn mẫu 8:

Ngô Thì Nhậm là một người hiền tài, được vua Quang Trung hết lòng trọng dụng. Viết chiếu cầu hiền là một nét văn hóa đặc thù của phương Đông. Trong buổi đầu dựng nước, quốc gia còn gặp nhiều khó khăn, Ngô Thì Nhậm đã viết Chiếu cầu hiền dưới sự yêu cầu của vua Quang Trung. Tác phẩm vừa trình bày chiến lược đứng đắn vừa là một áng văn xuất sắc.

Ngô Thì Nhậm viết Chiếu cầu hiền vào khoảng năm 1788 – 1789, bài chiếu được viết nhằm thuyết phục các sĩ phu Bắc Hà, tức các trí thức của triều đại cũ – nhà Lê ra giúp sức cho triều đại mới – nhà Tây Sơn. Tác phẩm có bố cục mạch lạc, liên kết chặt chẽ với nhau: phần 1 nêu lên vai trò, sứ mệnh của người hiền tài đối với vận mệnh quốc gia; phần 2 đưa ra những trằn trọc của vua Quang Trung nhằm kêu gọi người tài ra giúp nước; phần còn lại đưa ra hình thức, tuyến đường để người hiền tài ra hỗ trợ quốc gia. Với bố cục mạch lạc, chặt chẽ Ngô Thì Nhậm đã thực hiện thành công mục tiêu viết chiếu của mình.

Điều trước tiên tác giả nói đến tới chính là vai trò to lớn của người hiền tài đối với sự hưng thịnh, suy vong của một quốc gia. Ông sử dụng hình ảnh so sánh rực rỡ và hết sức xác thực: “Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao” câu văn đã khẳng định vai trò, vị trí quan trọng của người hiền đối với quốc gia dân tộc, đây đồng thời cũng như sự tôn vinh, khen ngợi đối với họ. Ko ngừng lại ở đó, Ngô Thì Nhậm tiếp tục khẳng định: “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Với cách so sánh đầy thông minh, tác giả khẳng định sự trân trọng người hiền tài lúc so sánh họ như những vì tinh tú trên trời, họ là kết tinh của sự tinh nhanh và tài hoa bởi vậy phải đem tài năng của mình ra phục vụ quốc gia. Với lập luận hết sức chặt chẽ, tác giả đã bước đầu thuyết phục được người hiền tài.

Nhưng để bài chiếu có sức thuyết phục cao hơn nữa, phần tiếp theo của tác phẩm, Ngô Thì Nhậm nêu lên những trở ngại trong hành trình thu phục người hiền tài ra giúp nước. “Trước đây, thời gấp vận dụng, trung châu lắm việc, người hiền ở ẩn, cố giữ tiết tháo như da bò bền, người ở triều đường ko dám nói năng như hàng trượng mã. Cũng có người đánh mõ giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết, chỉ lo trốn tránh, hầu tới trọn đời”. Nếu như trong buổi suy vi, những nhà Nho thường lánh đời, bỏ chỗ đục tìm về chỗ trong để giữ trọn khí tiết thanh cao của mình là điều dễ hiểu, nhưng nay đã sang một thời đại mới vì sao vẫn mãi “trốn tránh” câu văn như một lời trách cứ vừa nhẹ nhõm vừa sắt đá với kẻ sĩ lúc bấy giờ. “Nay trẫm ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi, nhưng những người học rộng tài cao chưa người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng? Hay thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng”. Câu văn vừa trình bày sở nguyện tha thiết, tâm thành, “ghé chiếu” để mời người hiền tài ra giúp nước. Nhưng đồng thời trình bày sự phê phán nhẹ nhõm nhưng thâm thúy qua hai câu hỏi tu từ ở phía sau. Đánh động vào suy nghĩ, nhận thức của những kẻ hiền tài vẫn chưa chịu ra giúp đời, giúp triều đại mới.

Buổi đầu dựng nước gặp phải biết bao khó khăn: “kỉ cương nơi triều chính còn nhiều khuyết thiếu, công việc ngoài biên đương phải toan lo” ko chỉ vậy, đời sống người dân chưa ổn định “dân còn nhọc mệt chưa lại sức” sau những năm dài chinh chiến. Bởi vậy, càng nhận thấy rõ hơn sự góp sức của người tài có ý nghĩa quan trọng nhường nào đối với quốc gia: “Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Câu văn trình bày thái độ trân thành của vua Quang Trung, ông một lòng muốn mời người hiền ra giúp nước cũng là bởi lo cho đời sống nhân dân, lo cho sự an nguy, độc lập của quốc gia. Đó là những lời tâm huyết và tâm thành xuất phát từ trái tim yêu nước thương dân mãnh liệt. Tấm lòng đó quả đáng trân trọng và đáng tự hào biết bao.

Đoạn văn tiếp theo cho thấy rõ tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung. Để hợp sức toàn dân, đồng lòng xây dựng triều đại mới ông ban chiếu để mời gọi người hiền ra giúp nước. Hình thức vô cùng nhiều chủng loại: “đề bạt ko kể thức bậc”, “ko vì lời nói sơ suất nhưng vu khoát, bắt tội”, “được tiến cử” “tự tiến cử”,… cốt sao để người hiền tài có được những điều kiện thuận tiện nhất để họ có thể đem sức mình hiến dâng cho sự nghiệp chung của nước nhà.

Với những lời lẽ tâm thành, tha thiết ta có thể thấy tầm nhìn xa trông rộng của Quang Trung trong tiến trình tái tạo và xây dựng một triều đại mới. Triều đại đó nếu chỉ hùng cường về quân sự thôi chưa đủ nhưng còn phải hùng mạnh về người tài, bởi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Vua Quang Trung là một người lãnh đạo có trí tuệ, khiêm tốn, tâm thành và một lòng lo lắng cho sự nghiệp dựng nước. Trong toàn thể bài chiếu ta ko hề thấy ông một lần nhắc tới những sĩ phu Bắc Hà ko hiệp tác với nhà Tây Sơn. Điều đó cho thấy lối xử sự khôn khéo, khiêm nhượng và chỉ duy nhất hướng tới mục tiêu kêu gọi sự hợp tác của người hiền tài.

Bài văn mẫu 9:

Kho tàng văn học Việt Nam ko chỉ hay bởi những bài những bài văn có nghĩa nhưng còn có những thể loại khác cũng góp phần làm nhiều chủng loại và phong phú nền văn học nước mình. Trong những thể loại đấy phải kể tới tác phẩm chiếu cầu hiền của vua Quang Trung. Tác phẩm ko chỉ đơn giản là một tác phẩm văn học nhưng còn là một bản chiếu vua ban có tác dụng tới vận mệnh của quốc gia và sự tăng trưởng của quốc gia. Có thể nói chiếu cầu hiền là một văn bản giàu ý nghĩa và thiết thực cho lịch sử nước ta lúc bấy giờ.

Chiếu cầu hiền được viết lúc vua Lê Chiêu Thống rước quân Thanh vào xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ lên ngôi vua lấy hiệu là Quang Trung rồi đem quân ra Bắc để quét sạch 20 vạn quân Thanh cùng bọn tay sai bán nước. Thua trận Lê Chiêu Thống cùng bọn quân Thanh đi theo Tôn Sĩ Nghị, triều Lê sụp đổ, triều Nguyễn được vua Quang Trung lập lên. Trước sự kiện trên một quan thần trong triều Lê có thể là do theo trung quân ái quốc lỗi thời với thời Lê, hai là có thể do sợ hãi triều đại mới nên tất cả đều trốn tránh ẩn náu ko ra phò tá hỗ trợ vua Quang Trung tăng trưởng quốc gia. Biết tình hình quốc gia nhà tương tự Quang Trung đã liền phái Ngô Thì Nhậm thay mình viết chiếu cầu hiền để kêu gọi những người tài giỏi ra giúp nước.

Có thể nói vua Quang Trung rất đỗi khôn ngoan lúc nghĩ ra kế sách này. Qua đó trình bày niềm khát khao cầu hiền của nhà vua trẻ tài đức. Mặt khác thấy được sự uyên bác của Ngô Thì Nhậm lúc viết ra một bức chiếu có sức thuyết phục tương tự.

Về phần Ngô Thì Nhậm, lúc triều Trịnh – Lê sụp đổ, Ngô Thì Nhậm đã đi theo phong trào Tây Sơn và được cử làm Lại Bộ Tả Thị lang. Ông trở thành một quan thần tín nhiệm của vua Quang Trung.

Trước hết ta đi tìm hiểu về thể loại chiếu, chiếu được hiểu là một thể loại văn thư do nhà vua để công bố mệnh lệnh tới nhân dân. Công văn hành chính ngày xưa gồm hai loại đó là do cấp dưới đệ trình lên nhà vua, hai là do nhà vua công bố xuống dưới. chúng ta có thể thấy được nhiều bài chiếu trong kho tàng văn học Việt Nam. Đó là bài chiếu dời đô, hoàng lê nhất thống chí, hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Và chính những bài chiếu tiêu biểu đó đã khẳng định sức thuyết phục của thể loại chiếu. Chiếu nói chung và chiếu cầu hiền nói riêng thuộc loại văn nghị luận chính trị xã hội. Mặc dù chiếu thuộc công văn nhà nước nhưng lại viết cho những bậc hiền tài, hơn nữa đây là cầu là vua Quang Trung cầu hiền tài chứ ko phải mệnh lệnh.

Đi vào bài chiếu điều trước tiên nhưng tác giả nói tới chính là vai trò và sức mạnh của hiền tài cho quốc gia. Chẳng thế nhưng ngay tên bài chiếu nọ đã nói lên tất cả những vai trò to lớn của hiền tài, đó là nhan đề hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Và chính vì thế tác giả nêu cao vai trò của hiền tài trong sự nghiệp tăng trưởng quốc gia. Tác giả so sánh hiền tài như một “ sao sáng trên trời cao”. So sánh tương tự để thấy được tầm vóc của những hiền tài giống như những gì vĩnh hằng của tự nhiên. Đó là một sự tôn vinh khen ngợi đối với những bậc hiền tài. Nhưng mà những bậc hiền tài đấy sẽ phải theo Bắc thần đó là một quy luật hiển nhiên. Người tài sợ trời sinh ra và người tài đấy phải có phận sự sử dụng tài năng của mình hiến dâng cho quốc gia. phải chăng đó cũng là cách nhưng tác giả muốn cho sĩ phú hiền tài thấy được vua Quang Trung biết trọng người tài và rất mực cầu hiền để cùng vua giúp nước. Từ đó góp phần xóa đi những nghi ngờ sợ hãi của những bậc hiền tài. Nó rất hợp lý lúc đã tạo ra chính tính đích danh cho chiếu cầu hiền. Hơn nữa qua những lời khen ngợi hay cũng chính là lời mời gọi của tác giả đã góp phần làm cho bài chiếu thêm phần thuyết phục người nghe.

Tiếp tới là đoạn văn tiếp theo nói về ước vọng của nhà vua lúc muốn những hiền tài của quốc gia ra mặt góp sức góp tài cho công cuộc xây dựng quốc gia. Tác giả đi sâu vào phân tích tình hình khó khăn của quốc gia và chính tình hình đấy phải cần tới sự hỗ trợ của hiền tài quốc gia. Cách trình diễn thẳng thắn cho thấy được sự trung thực thực thà cũng như quang minh chính địa của vua Quang Trung. Chính qua đó ta thấy được sự tâm thành và tình cảm của nhà vua dành cho những hiền tài. Đồng thời đó còn là tâm trạng lo lắng của Quang Trung “ trời còn u tối”, “ đương ở buổi đầu của nền đại định”, “ công việc vừa mới mở ra” đó là những trở ngại bức thiết của triều đại nhà Nguyễn cũng như quốc gia đang rơi vào tình thế khó khăn. Hình ảnh quốc gia qua những câu văn của Ngô Thì Nhậm hiện lên thật rõ nét. Đó là một quốc gia đời đầu mới ở buổi đại định, tương lai còn chưa sáng rõ, thiếu thiên tài thì làm sao có thể sáng được vì thế nhưng vua thiết tha cầu hay mời hiền tài về phụng sự hỗ trợ vua. Thế rồi “ kỉ cương còn nhiều khuyết thiếu, việc biên cửa ải chưa chưa yên, dân còn nhọc mệt, đức hóa của chúng chưa nhuần thấm” cùng với “một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn”. và thực tiễn thì “mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Tương tự có thể thấy vua quang trung vô cùng sáng tỏ, biết trọng người tài, biết xem thời thế ko cậy thắng nhưng ngông cuồng. Đó là điều tất nhiên và hiển nhiên về đức và tài của ông. Điều đó cho thấy nhà vua thiết tha đầy tâm huyết kêu gọi hiền tài vì nước vì dân nhưng cùng vua xây dựng một quốc gia với triều đại mới. Cuối cùng tác giả để một câu hỏi: “ Huống nay trên mảnh đất văn hiến rộng lớn như thế này…buổi ban sơ của trẫm hay sao?”. Tương tự nhà vua ko chỉ kiên quyết, thẳng thắn nhưng cũng rất tha thiết để thuyết phục những hiền tài những vị tinh tú, sáng soi lấy bầu trời u tối của quốc gia thời bấy giờ.

Cuối cùng là chính sách cầu tài của vua Quang Trung, ở phần này tác giả chỉ ra những điểm nổi trội trong đường lối chính sách của vua. Đó là một chính sách công bình cho tất cả mọi người từ quan viên cho tới nhân dân. Từ đó cho thấy Nguyễn Huệ hẳn là một người con rất đỗi mến thương nhân dân, chăm lo cho cuộc sống của tất cả mọi người.

Đường lối chính sách thứ nhất của vua Quang Trung là các bậc quan viên lớn nhỏ, thứ dân trăm họ tất thảy đều có thể dâng sớ tâu bày sự việc, ko sợ lời nói sơ suất nhưng bắt tội. qua chính sách đấy ta nhận thấy được vua Quang Trung có điểm khác so với những vị vua thời trước. Ông luôn mến thương nhân dân, phải chăng chính xuất thân là một người hùng áo vải cho nên vua thấu hiểu được nỗi khốn khổ và thấp cổ nhỏ họng của nhân dân. Qua chính sách đấy thì mọi người có thể thấy sự công bình cho tất cả những bậc dưới vua. Nếu như ngày xưa nhân dân sống trong cảnh thấp cổ nhỏ họng, thường xuyên bị bắt nạt áp bức bóc lột của thăm quan một cách thậm tệ thì tới thời vua Quang Trung những thứ dân người nào người nào cũng được tâu trình những bất bình nhưng mình muốn khắc phục.

Thêm nữa là cách tiến cử hết sức rộng mở: tự mình dâng sớ tâu bày sự việc, do các quan văn quan võ tiến cử, cho phép đang sớ tự tiến cử. Qua đây ta thấy đây là một đường lối mở rộng và đúng mực. Nó có thể coi là một tính dân chủ của thời phong kiến. Vì ko chỉ có các quan nhưng chính những người nhân dân cũng có quyền bộc bạch ý kiến tư nhân cũng như mọi điều ngang tai trái mắt mình nhìn thấy. dẫu có lỡ lời thì cũng ko bị bắt tội. Đó chẳng phải là một chính sách đường lối công bình và dân chủ hay sao, người nào cũng có quyền lợi và nghĩa vụ góp sức và tài năng của mình để xây dựng quốc gia. Một chính sách thấu tình đạt lý như thế thì làm sao ko khiến mọi người nghe theo.

Tương tự có thể thấy đường lối của vua Quang Trung rất rộng mở, dễ hiểu, đúng mực, cụ thể và dễ thực hiện. đồng thời qua chính sách đấy ta thấy được vua Quang Trung đúng là một đấng minh quân đầy khả năng, tư tưởng tiến bộ, giàu lòng thương người và có khả năng thu phục lòng người. Cuối cùng tác giả cỗ vũ những người có đức có tài hãy cùng chung tay xây dựng quốc gia cùng nhà vua. Lời khích lệ khép lại bài chiếu như một lời kêu gọi vui vẻ, lời mời mọc đầy quyến rũ và giàu sức thuyết phục trong thời đại mới của tác giả: “ Nay trời trong sáng đất yên bình, chính là lúc người hiền gặp hội phong vân…”

Tương tự với kết cấu ba phần rõ ràng cùng với những nghệ thuật so sánh cùng những hình ảnh mang đầy tính chất tượng trưng cùng với những đức tài của nhà vua đã tạo điều kiện cho bài chiếu giàu sức thuyết phục và đậm chất tư tưởng tiến bộ dân chủ. Có thể nói với chính sách và đường lối của mình vua Quang Trung xứng đáng là một bậc minh quân đời đời kiếp kiếp nhớ tới. chính lòng thiết tha, thẳng thắn, kiên quyết cầu người tài đã làm nên sức thuyết phục cho bài viết. Và tác phẩm chiếu cầu hiền cho tới ngày nay vẫn sáng mãi với thời kì, nó ko chỉ mang trị giá lịch sử nhưng còn mang giá tri văn học.

Bạn có thể quan tâm: Soạn văn lớp 11 bài Chiếu cầu hiền ngắn gọn

Bạn thấy bài viết Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất có khắc phục đươc vấn đề bạn tìm hiểu ko?, nếu  ko hãy comment góp ý thêm về Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất bên dưới để dienchau2.edu.vn có thể thay đổi & cải thiện nội dung tốt hơn cho độc giả nhé! Cám ơn bạn đã ghé thăm Website Trường THPT Diễn Châu 2

Phân mục: Soạn Văn 11

Nguồn: dienchau2.edu.vn

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #tác #phẩm #Chiếu #cầu #hiền #của #Ngô #Thì #Nhậm #hay #nhất

xem thêm thông tin chi tiết về Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất

Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất

Hình Ảnh về: Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất

Video về: Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất

Wiki về Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất

Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất -

Bạn đang xem: Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất tại dienchau2.edu.vn

Giới thiệu tới các em học trò và thầy cô giáo 9 mẫu phân tích bài thơ Chiếu cầu hiền của tác giả Ngô Thì Nhậm được chúng tôi sưu tầm và san sớt cụ thể dưới đây:

Dàn ý phân tích Chiếu cầu hiền ngắn gọn

I. Mở bài:

– Đôi nét về tác giả Ngô Thì Nhậm: Một Nho sĩ toàn tài có đóng góp to lớn, tích cực cho triều đại Tây Sơn

– Chiếu cầu hiền là tác phẩm được sáng tác nằm mục tiêu kêu gọi các hiền tài khắp mọi nơi cởi bỏ tị hiềm, gắng đem hết tài sức của bản thân ra giúp vua trong sự nghiệp chấn hưng quốc gia

II. Thân bài:

1. Quy luật xử thế của người hiền và mối quan hệ giữa người hiền và thiên tử

– Mở đầu là một hình ảnh so sánh: “Người hiền như sao sáng trên trời”: nhấn mạnh, đề cao vai trò của người hiền

– “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần”: quy luật tự nhiên ⇒ khẳng định người hiền phụng sự cho thiên tử là một cách xử thế đúng, là lẽ thế tất, hợp với ý trời.

– Khẳng định:“Nếu như che mất … người hiền vậy”: Người hiền có tài nhưng đi ẩn dật, lánh đời như ánh sáng bị che lấp, như vẻ đẹp bị giấu đi

⇒ Hiền tài như sao sáng, cần phải ra sức giúp thiên tử trị vì, nếu ko là trái quy luật, đạo trời

⇒ Cách lập luận chặt chẽ, thuyết phục, cách đặt vấn đề quyến rũ, có sức thuyết phục

2. Cách hành xử của sĩ phu Bắc Hà và nhu cầu của quốc gia

a.Cách hành xử của sĩ phu Bắc Hà:

– Lúc thời thế suy vi:

  • Mai danh ẩn tích bỏ phí tài năng
  • Ra làm quan: sợ hãi, yên lặng như bù nhìn hoặc làm việc cầm chừng
  • Một số “ra biển vào sông”: ẩn đi mỗi người một phương

⇒ Sử dụng hình ảnh lấy từ kinh điển Nho gia hoặc mang ý nghĩa tượng trưng: Tạo cách nói tế nhị, châm biếm nhẹ nhõm; trình bày tri thức sâu rộng của người cầu hiền

– Lúc thời thế đã ổn định: “chưa thấy có người nào tìm tới” ⇒ Tâm trạng của vua Quang Trung, niềm khắc khoải mong đợi người hiền ra giúp nước

– Hai câu hỏi tu từ liên tục “Hay trẫm ít đức…vương hầu chăng”: Thôi thúc, khiến người nghe tự suy ngẫm

⇒ Cách nói khiêm tốn nhưng thuyết phục, tác động vào nhận thức của các hiền tài buộc người nghe phải thay đổi cách xử sự

b. Thực trạng và nhu cầu của thời đại

– Tình hình quốc gia hiện nay:

  • Buổi đầu dựng nghiệp nên triều chính chưa ổn định
  • Biên cửa ải chưa yên
  • Dân chưa hồi sức sau chiến tranh
  • Đức của vua chưa nhuần thấm khắp nơi

⇒ Cái nhìn toàn diện thâm thúy: triều đại mới tạo lập, mọi việc đang khởi đầu nên còn nhiều khó khăn

– Nhu cầu thời đại: hiền tài phải ra trợ giúp nhà vua

  • Sử dụng hình ảnh cụ thể “Một cái cột…trị bình”: Đề cao và khẳng định vai trò của hiền tài
  • Dẫn lời Khổng Tử “Suy đi tính lại…hay sao”: Khẳng định sự tồn tại của thiên tài trong nước

⇒ Đưa ra kết luận người hiền tài phải ra phục vụ hết mình cho triều đại mới

⇒ Quang Trung là vị vua yêu nước thương dân, có tấm lòng chiêu hiền đãi sĩ. Lời lẽ: khiêm nhượng, tâm thành, tha thiết nhưng cũng kiên quyết, có sức thuyết phục cao

3. Trục đường để hiền tài hiến dâng cho quốc gia:

– Cách tiến cử những người hiền tài:

  • Mọi từng lớp đều được dâng thư bộc bạch việc nước
  • Các quan được phép tiến cử người có tài nghệ.
  • Những người ở ẩn được phép dâng sớ tự tiến cử.

⇒ Giải pháp cầu hiền đúng mực, thiết thực và dễ thực hiện

– “Những người nào … tôn vinh”: lời kêu gọi, động viên mọi người tài đức ra giúp nước:

⇒ Quang Trung là vị vua có tư tưởng tiến bộ

4. Nghệ thuật

– Cách nói sùng cổ

– Lời văn ngắn gọn, súc tích, tư duy sáng rõ, lập luận chặt chẽ, khúc chiết đủ lí đủ tình

III. Kết bài:

– Nói chung lại những nét rực rỡ tiêu biểu về nội dung và nghệ thuật của văn bản

– Tác phẩm trình bày tầm nhìn chiến lược của vua Quang Trung và triều đình Tây Sơn trong việc cầu hiền tài phục vụ cho sự nghiệp dựng nước

Tuyển chọn những bài phân tích Chiếu cầu hiền lớp 11 ngắn gọn, hay nhất

Bài văn mẫu 1:

“Chiếu cầu hiền” là bài chiếu nhưng vua Quang Trung- Nguyễn Huệ ủy quyền Ngô Thì Nhậm viết bài chiếu để chiêu tập người có đức, có tài ra phục vụ triều đình giúp dân, giúp nước. Thay tâm nguyện của đức vua Ngô Thì Nhậm đã trình bày cho muôn dân thấy được tấm lòng vì dân, vì nước của vua Quang Trung, cũng như sự hiểu biết và tầm nhìn xa trông rộng của đức vua.

Yêu cầu đối với một bài chiếu là rất cao, rất khe khắt, yêu cầu người viết phải am tường thâm thúy hoàn cảnh lịch sử xã hội, nắm được những nhu cầu của quốc gia lúc bấy giờ, phải dùng được những lời lẽ để thuyết phục được lòng dân, khiến muôn dân tâm phục khẩu phục. Ngô Thì Nhậm là một người tài giỏi có trình độ uyên tâm lỗi lạc, là người rất có tài thuyết phục lòng người. Qua tác phẩm “Chiếu cầu hiền” chúng ta đã thấy được tài năng xuất sắc của tác giả vì cách lập luận chặt chẽ lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

Ngay từ những câu mở đầu của bài chiếu, với những lời lẽ thâm thúy, tác giả đã khiến lòng người phải nể sợ.

“Từng nghe người hiền ở trên đời cũng như sao sáng trên trời. Sao tất phải chầu về Bắc thần, người hiền tất phải do thiên tử sử dụng”.

Tác giả đã thay mặt nhà vua khẳng định với muôn dân rằng, người hiền tài là những tài sản quý giá của quốc gia, giống như “sao sáng trên trời”, nhưng người tài tất phải ra giúp vua trị nước mới xứng đáng với “ý trời” đã sinh ra. Cách so sánh đầy thông minh của tác giả đã tăng thêm tính thuyết phục của bài chiếu. Hình ảnh “sao sáng trên trời” tượng trưng cho sự tinh nhanh, khiến nhà vua rất lấy làm trân trọng.

Sau lúc đã chỉ ra tầm quan trọng của người tài đối với vua, đối với quốc gia, tác giả lại đưa ra những trở ngại trong việc thu phục người tài ra giúp nước. Nếu ko thu phục được hết người tài thì thật là phí hoài. Nếu trong cảnh chiến sự thì việc quốc sự còn nhiều nhưng nay quốc gia đã thái hoà, nhà vua cần có sự hợp sức của thiên tài để quốc gia được phồn vinh, thịnh vượng hơn. Thế nhưng người hiền thì ở ẩn hoặc cố giữ lấy khí tiết của mình nhưng ko quan tâm tới việc quốc gia đại sự. Hoặc có những người cũng ra giúp vua nhưng ko tận tình trong công việc. Tác giả viết cũng có người giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết”. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy.

Thiên tài là báu vật nhưng ông trời đã ban cho quốc gia, vì vậy việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc rất quan trọng hơn lúc nào hết, nhà vua luôn sớm hôm mong mỏi. Vua Quang Trung là vị vua anh minh của dân tộc, sau lúc đã dẹp tan giặc, ông rất quan tâm tới đời sống của nhân dân. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chống nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko đựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của nhà vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của nhân dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua một lòng vì dân vì nước, hiến dâng cả cuộc đời cho dân tộc. Có một vị vua và lý tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Qua đó ta thấy được tình yêu nước, thương dân nồng nàn của một đức minh quân tài hoa. Vua Quang Trung là một trong những vị vua trước tiên luôn đề cao tính dân chủ trong việc tuyển dụng thiên tài giúp nước, cách nhìn xa trông rộng đó chứng tỏ nhà vua là người am tường quy luật tăng trưởng của lịch sử, để thấy được tương lai sau này của quốc gia. Vì trong sâu thẳm tấm lòng nhà vua luôn nung nấu một khát vọng làm sao cho dân no ấm, hạnh phúc, quốc gia giàu mạnh. Đó cũng là ước mơ của nhà vua nhằm canh tân quốc gia.

Bài “Chiếu cầu hiền” trình bày cái tâm, cái tài của vua Quang Trung và cũng là cái tài, cái tâm của Ngô Thì Nhậm. Với tài năng của mình Ngô Thì Nhậm đã truyền tải hết được tấm lòng đối với dân với nước của vua Quang Trung, làm cho muôn dân phải thán phục. Với tài năng và đức độ của vị vua anh minh này dân tộc ta đã có một thời kì được no ấm, hạnh phúc, đó là thời kì thịnh vượng của nước nhà.

Bài văn mẫu 2:

Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm được ra đời sau lúc Nguyễn Huệ lên ngôi, ông đã ủy quyền Ngô Thì Nhậm viết bài chiếu để chiêu tập người có đức có tài ra phục vụ triều đình, giúp dân giúp nước. Thay tâm nguyện của nhà vua, Ngô Thì Nhậm đã trình bày cho muôn dân thấy được tấm lòng vì dân vì nước của vua Quang Trung, cũng như sự hiểu biết, tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung.

Yêu cầu của một bài chiếu là rất cao, rất khe khắt, người viết phải am tường thâm thúy hoàn cảnh lịch sử xã hội, nắm được những yêu cầu của quốc gia lúc bấy giờ, dùng những lời lẽ để thuyết phục được lòng dân, khiến muôn dân tâm phục khẩu phục. Ngô Thì Nhậm là một người tài giỏi, có trình độ uyên thâm lỗi lạc, là người có tài thuyết phục lòng người. Tác phẩm Chiếu cầu hiền đã trình bày một tài năng xuất sắc của tác giả vì cách lập luận chặt chẽ, lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

Ngay từ những câu mở đầu của bài chiếu, với những lời lẽ thâm thúy, tác giả đã khiến lòng người phải nể sợ.

“Từng nghe: Người hiền ở trên đời cũng như sao sáng trên trời. Sao tất phải chầu về Bắc thần (ý này của Khổng Tử trong sách Luận ngữ), người hiền tất phải do thiên tử sử dụng”.

Tác giả đã thay mặt nhà vua nhưng khẳng định với muôn dân rằng, người hiền tài là những tài sản quí giá của quốc gia, giống “như sao sáng trên trời”, nhưng người tài tất phải ra giúp vua trị nước mới xứng với “ý trời” đã sinh ra. Cách so sánh đầy thông minh của tác giả đã làm tăng thêm ý nghĩa thuyết phục của bài Chiếu. Hình ảnh “sao sáng trên trời” tượng trưng cho sự tinh nhanh, khiến nhà vua rất lấy làm trân trọng.

Sau lúc đã chỉ ra tầm quan trọng của người tài đối với vua, đối với dân với nước, tác giả lại đưa ra những trở ngại trong việc thu phục người tài ra giúp nước. Nếu ko thu phục được hết người tài thì thật là phì hoài. “Trước đây, thời gấp vận dụng, trung châu lắm việc, người hiền ở ẩn, cố giữ tiết tháo như da bò bền, người ở triều đường ko dám nói năng như hàng trượng mã. Cũng có người đánh mõ giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết, chỉ lo trốn tránh, hầu tới trọn đời”. Nhà vua có ý muốn trách những người tài của quốc gia. Nếu trong cảnh chiến sự thì việc quốc sự còn nhiều nhưng nay quốc gia đã thái hoà, nhà vua cần có sự hợp sức của thiên tài để quốc gia được phồn vinh, thịnh vượng hơn. Thế nhưng người hiền thì ở ẩn hoặc cố ý giữ lấy khí tiết của mình nhưng ko quan tâm tới việc quốc gia đại sự. Hoặc có những người cũng ra giúp vua nhưng ko tận tình trong công việc. Tác giả viết: “Cũng có người giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết”. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy.

Thiên tài là vật báu nhưng ông trời đã ban cho quốc gia đó, vì vậy việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc gấp gáp và quan trọng hơn lúc nào hết, nhà vua luôn “sớm hôm mong mỏi”. Vua Quang Trung là một trong những vị vua anh minh của dân tộc, sau lúc đã dẹp xong giặc, ông rất quan tâm tới đời sống của nhân dân. Trong thực tiễn lịch sử sau lúc quốc gia đã hòa bình, yên ổn thì “dân khổ chưa hồi sức” nên đặt ra nhiều vấn đề lớn để ổn định và tăng trưởng triều đại. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chổng nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko dựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của người dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua suốt đời hiến dâng cho dân tộc. Có một nhà vua với những lí tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Toàn thể bài Chiếu trình bày rõ tình yêu nước thương dân nồng nàn của một nhà lãnh đạo tài hoa. Để hợp sức dân lại xây dựng cơ nghiệp quốc gia, nhà vua ko loại trừ một từng lớp xã hội nào, miễn sao công dân trong nước có tài và đức đủ để gánh vác chuyện quốc gia đều được lựa chọn vào trong triều giúp vua gây dựng quốc gia. “Vậy ban chiếu xuống, quan việc lớn nhỏ và nhân dân trăm họ người nào có tài năng học thuật, mưu hay giúp ích cho đời, đều cho phép được dâng thư bộc bạch công việc”.

Vua Quang Trung là một trong những vị vua trước tiên luôn đề cao tối đa tính dân chủ trong việc tuyển dụng thiên tài giúp nước Cách nhìn xa trông rộng đó chứng tỏ nhà vua là người am tường quy luật tăng trưởng của lịch sử, đã thấy được tương lai sau này của quốc gia. Sự tiên tri đó nói lên tài suy đoán, tiên tri của một vị vua anh minh đối với quốc gia, dân tộc, bởi vì trong sâu thẳm tấm lòng nhà vua luôn nung nấu một khát vọng làm sao cho dân no ấm, hạnh phúc, quốc gia giàu mạnh. Đó cũng chính là ước mơ của người dân nhằm canh tân nước nhà.

Bài Chiếu cầu hiền trình bày cái tài, cái tâm của vua Quang Trung và cũng là cái tài, cái tâm của Ngô Thì Nhậm. Với tài năng xuất chúng của mình, Ngô Thì Nhậm đã truyền tải hết được tấm lòng đối với dân với nước của vua Quang Trung, khiến muôn dân thán phục. Với tài năng và đức độ của vị vua anh minh này, dân tộc ta đã có một thời kì được no ấm, hạnh phúc, đó là thời kì thịnh vượng của nước nhà.

Chiếu cầu hiền

Bài văn mẫu 3:

Có thể nói rằng trong kho tàng văn học nước ta thì ko chỉ có những bài thơ ngôn từ hay và mượt nhưng, hay là những áng văn xuôi đậm chất trữ tình. Nhưng mà còn có những thể loại riêng nhưng lại có thể góp phần nhiều chủng loại và phong phú cho nền văn học chung của nước ta. “Chiếu cầu hiền” của vua Quang Trung được xem là một tác phẩm rực rỡ nó là một bản chiếu vua ban và có sức mạnh to lớn của một quốc gia dân tộc.

“Chiếu cầu hiền” đã được viết trong khi vua Lê Chiêu Thống đã “mời” quân Thanh vào xâm lược nước ta. Lúc bấy giờ Nguyễn Huệ đã lên ngôi vua và đã lấy hiệu là Quang Trung. Quang Trung đã đem quân ra Bắc để quét sạch hết 20 vạn quân Thanh và cả bọn tay sai và bè lũ bán nước. Lúc đã thua trận Lê Chiêu Thống cùng như đã cùng bọn quân Thanh đi theo Tôn Sĩ Nghị. Và lúc này thì triều Lê sụp đổ, thay thế vào đó là triều Nguyễn được vua Quang Trung lập lên. Có thể thấy rằng trước sự kiện trên đã có một quan thần trong triều Lê khả năng là do theo trung quân ái quốc lỗi thời với thời Lê. Và dường như hai là có thể do sợ hãi triều đại mới nên dường như tất cả đều trốn tránh ẩn náu và cũng đã ko ra phò tá hỗ trợ vua Quang Trung tăng trưởng quốc gia. Và lúc đã đoán biết tình hình quốc gia nhà tương tự Quang Trung cũng như đã liền phái Ngô Thì Nhậm để có thể thay mình viết chiếu cầu hiền dùng làm để kêu gọi những người tài giỏi ra cứu dân, giúp nước.

Qua hành động này ta như thấy được vua Quang Trung rất đỗi khôn ngoan lúc đã nghĩ ra kế sách này. Đồng thời cũng đã trình bày được việc nhà vua rất trọng người hiền tài trong người đời. Ngô Thì Nhậm được thay vua Quang Trung viết “Chiếu cầu hiền” vì ông là người tài giỏi cũng là bậc bề tôi trung thành với vua. Thể “chiếu” được xem là văn thu nhưng vua chúa công bố một mệnh lệnh cho nhân dân. Thật dễ thấy được vua Quang Trung đã đưa ra việc tìm người hiền tài chứ ko phải công bố những mệnh lệnh điều này cũng như đã thấy được vai trò to lớn và cấp thiết nhất là phải tìm được người hiền tài ra giúp dân giúp nước.

Trong bài chiếu có thể thấy được trước tiên nhưng tác giả nói tới chính là vai trò cũng như là sức mạnh của hiền tài cho quốc gia. Chẳng thế nhưng dường như ta thấy ngay tên bài chiếu nọ đã nói lên được tất cả những vai trò to lớn của các bậc hiền tài. Và có thể nói rằng đó chính là nhan đề nhưng ta đã thấy được Thân Nhân Trung trước cũng đã viết đó là “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Và có thể chính vì thế tác giả cũng như đã nêu cao vai trò của người hiền tài trong cả sự nghiệp để có thể tăng trưởng quốc gia. Tác giả dường như cũng đã so sánh hiền tài như một “ sao sáng trên trời cao”. So sánh tương tự để thấy được tầm vóc của những hiền tài giống như những gì vĩnh hằng và quan trọng, rực rỡ của tự nhiên. Đây chính là một sự tôn vinh như được khen ngợi đối với những bậc hiền tài. Nhưng mà ta như thấy được rằng dường như ở những bậc hiền tài đấy cũng như sẽ phải theo Bắc thần đó là một quy luật hiển nhiên. Người tài được biết tới là do trời sinh ra và dường như ở người tài đấy phải có phận là biết sử dụng tài năng của mình hiến dâng cho quốc gia. Và đây cũng là cách nhưng tác giả Ngô Thì Nhậm như cũng đã muốn cho sĩ phu hiền tài thấy được vua Quang Trung như thật đã biết trọng người tài và rất mực cầu hiền để cùng vua giúp nước. Từ đó như cũng đã góp phần như có thể xóa đi những nghi ngờ những nỗi sợ hãi của những bậc hiền tài. Và ta như thấy được nó rất hợp lý lúc đã tạo ra chính tính đích danh và đây là một tính rất quan trọng cho chiếu cầu hiền.

Có thể thấy lúc tới đoạn văn tiếp theo dường như cũng đã nói về ước vọng của nhà vua trong khi ông đã mong muốn những hiền tài của quốc gia ra mặt góp sức góp tài cho công cuộc xây dựng quốc gia. Tác giả dường như đã đi sâu vào phân tích tình hình khó khăn của quốc gia và cả chính tình hình đấy phải cần tới sự hỗ trợ của hiền tài quốc gia. Có nhẽ ta như thấy được cách trình diễn thẳng thắn cho thấy được ra những sự trung thực thực thà cũng như là một sự quang minh chính địa của vua Quang Trung. Cũng như thông qua đó ta thấy được sự tâm thành và đó còn chính là tình cảm của nhà vua dành cho những hiền tài. Đồng thời đó còn là tâm trạng lo lắng của vua Quang Trung ở đây được ví như “trời còn u tối”hay là “đương ở buổi đầu của nền đại định” và cả “công việc vừa mới mở ra” đó như cũng chính là những trở ngại bức thiết của triều đại nhà Nguyễn, hơn hết đó là quốc gia như cũng đang rơi vào tình thế khó khăn. Ta cũng như đã thấy được chính hình ảnh quốc gia được xuất hiện qua những câu văn của Ngô Thì Nhậm hiện lên thật rõ nét. Đó chính là một quốc gia nhưng dường như ở đời đầu mới ở buổi rất khó khăn, hơn nữa là tương lai còn chưa sáng rõ. Ở buổi đầu khó khăn tương tự thì việc thiếu thiên tài thì làm sao có thể sáng được cơ chứ, và cũng chính vì thế nhưng vua thiết tha cầu hay mời hiền tài về để có thể được phụng sự hỗ trợ vua xây dựng quốc gia thái hoà thịnh trị. Trong buổi đầu đó thì dường như cả “kỉ cương còn nhiều khuyết thiếu, hay ngay cả việc biên cửa ải chưa chưa yên, và nhân dân còn nhọc mệt, đức hóa của chúng chưa nhuần thấm” cùng với đó chính là “một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn”. Lúc nhìn vào thực tiễn thì “mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Và cũng chính vì thế nhưng ta như thấy được vua Quang Trung như thật sáng suốt biết bao lúc đã biết được tầm quan trọng của người hiền tài.

Cho tới cuối cùng thì bài chiếu như đã nêu ra đó là chính sách cầu tài của vua Quang Trung. Hình như ở phần này tác giả chỉ ra những điểm nổi trội trong những đường lối chính sách của vua nhưng thôi. Và chúng ta có thể thẩm định đó là những chính sách công bình cho tất cả mọi người, và cho thấy được vua Quang Trung là một vị vua anh minh, thương yêu nhân dân

Thêm vào đó nữa chính là cách tiến cử hết sức rộng mở đó chính là việc tự mình dâng sớ tâu bày tất cả các sự việc, do các quan văn quan võ tiến cử, cho phép đang sớ tự tiến cử. Thông qua bài chiếu ta thấy được tài năng biết trọng người tài, luôn lắng tai ý kiến của quần chúng. Và đây quả thực là một tác phẩm vừa mang ý nghĩa chính trị vừa lại là một tác phẩm văn học có trị giá.

Bài văn mẫu 4:

Ngô Thì Nhậm (1746 – 1803), hiệu là Hi Doãn, quê ở làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông (cũ), nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội. Ông đỗ tiến sĩ năm 1775, từng làm quan dưới triều Lê – Trịnh; sau đi theo Tây Sơn và có nhiều đóng góp nên được Quang Trung trọng dụng. Tác Phẩm Chiếu Cầu Hiền được viết theo yêu cầu của Vua Quang Trung, nhằm khích lệ động viên ý thức cho các chiến sĩ cũng như kêu gọi người tài giúp dân cứu nước.

Lúc đọc tác phẩm chắc người nào cũng biết là một người tầm thường ko thể nào có những lời văn hay, rõ ràng và có sức thuyết phục tương tự, chứng tỏ Quang Trung là một vị vua tài nhìn xa trông rộng của nhà vua anh minh Quang Trung và tình yêu nước nồng nàn của một vị vua kiệt xuất. Quang Trung xứng đáng đi vào lịch sử như một nhân vật tài hoa nhất trong lịch sử trung đại nước nhà.

Mở đầu bài Chiếu tác giả đã đưa được giả thuyết của bậc hiền tài rất đơn giản nhưng lại có sức thuyết phục cao.

Từng nghe nói rằng: Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy.

Ở đây ý tác giả muốn khẳng định người hiền tài là một người có đức lẫn tài, được so sánh ví như ngôi sao sáng trên trời. Và các thiên tài đó sinh ra để giúp vua cứu nước. Cách dùng hình ảnh để nói lên một cách đơn giản nhưng dễ hiểu là: Hiền tài là tinh hoa của trời đất nên lẽ đương nhiên là tài đức của họ phải được hiến dâng cho dân, cho nước.

Tiếp theo tác giả lại đưa ra những cụ thể về việc phân chia Nước làm hai Đàng là Đàng trong và Đàng ngoài thì quốc gia trở thành khó khăn trong việc quản lý cũng như là sự đảm bảo hòa bình cho quốc gia. Ngô Thì Nhậm đã dùng nhiều điển tích rút từ các sách kinh điển Nho gia, dùng lời dạy của Khổng Tử để đặt vấn đề và đưa ra cách xử sự có sức thuyết phục mạnh mẽ đối với trí thức Bắc Hà. Cách diễn tả đó đã tạo ra ấn tượng thâm thúy, đánh trúng vào tâm lí của từng lớp trí thức, cho nên có sức thuyết phục lớn, khiến họ ko thể ko mang tài đức ra giúp triều đình Tây Sơn.

Tác giả còn đưa ra nhiều dẫn chứng khác để nói lên sự nhút nhát của các thiên tài, cũng như việc trốn tránh trách nhiệm với quốc gia như: Trước đây thời thế suy vi, Trung châu gặp nhiều biến cố, kẻ sĩ phải ở ẩn trong ngòi khe, trốn tránh việc đời, những bậc tinh nhanh trong triều đường phải kiêng dè ko dám lên tiếng. Cũng có kẻ gõ mõ canh cửa, cũng có kẻ ra biển vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko biết, dường như muốn trốn tránh suốt đời.

Tiếp theo đó là những lời của Khổng Tử và nêu lên quy luật của đất trời là những người tài đức phải giúp vua dựng nước, tác giả nói tới tình cảnh của kẻ sĩ lúc bấy giờ: mệt số người tài đức thì đi ở ẩn trong khe núi, trốn tránh việc đời, bỏ phí tài năng. Những người ra làm quan với triều Tây Sơn thì hoặc sợ hãi yên lặng, hoặc làm việc cầm chừng. Một số khác ở ẩn, khác chi như người bị chết trôi trên cạn. Thậm chí một số người tự tử để giữ lòng trung với vua Lê. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy. Việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc gấp gáp và quan trọng hơn lúc nào hết. Đây là những Lời nói khiêm nhượng, tâm thành và lập luận hợp lí có tình cùng chính sách sử dụng hiền tài rộng rãi của nhà vua khiến các bậc hiền tài ko thể ko đem tài đức ra giúp triều đại mới.

Tác giả ko nói thẳng nhưng dùng hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng lấy trong kinh điển Nho gia. Làm tương tự vừa tế nhị, vừa có tính chất phê phán nhẹ nhõm, lại tỏ ra người viết có tri thức sâu rộng, có tài văn học, khiến người nghe nể trọng, ko những ko tự ái nhưng còn tự cười, tự trách về thái độ xử sự chưa thỏa đáng của mình.

Vua Quang Trung ko chỉ làm phận sự của một vị tướng tài là dẹp giặc, trừ bạo nhưng còn toan lo tới đời sống của người dân. Trong thực tiễn lịch sử sau lúc quốc gia đã hòa bình, yên ổn thì “dân khổ chưa hồi sức” nên đặt ra nhiều vấn đề lớn để ổn định và tăng trưởng triều đại. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chổng nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko dựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của người dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua suốt đời hiến dâng cho dân tộc. Có một nhà vua với những lí tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Tác phẩm Chiếu cầu hiền là một bài văn nghị luận có tính mẫu mực, trình bày ở sự chặt chẽ và tính logic của các luận điểm, ở tài thuyết phục khôn khéo và thái độ khiêm tốn, tâm thành của người viết. Các điển cố được sử dụng trong bài Chiếu cho thấy nhận thức tinh tế của người viết về nhân vật cần thuyết phục là từng lớp trí thức. Người viết tỏ ra có trình độ hiểu biết sâu rộng, đủ khả năng thuyết phục một nhân vật như thế. Bài Chiếu cầu hiền trình bày tầm nhìn chiến lược của vua Quang Trung trong việc nhận thức về vai trò quan trọng của hiền tài đối với quốc gia. Hiền tài là nguyên khí quốc gia.

Chiếu cầu hiền

Bài văn mẫu 5:

Sau lúc dẹp xong giặc và tao loạn ở miền Bắc, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế và ủy quyền Ngô Thì Nhậm soạn Chiếu Cầu Hiền nhằm thu phục người tài ra giúp dân giúp nước. Bài chiều trình bày tấm lòng vì dân vì nước của vua Quang Trung, đặc thù cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của một nhà lãnh đạo kiệt xuất.

Để viết được những tác phẩm chiếu, yêu cầu người viết phải am tường thâm thúy hoàn cảnh lịch sử xã hội, nắm được những yêu cầu của quốc gia lúc bấy giờ để qua đó tập trung lại sức lực vì vận mệnh quốc gia. Đối với Ngô Thì Nhậm, ngoài những yêu cầu trên ông còn là một người sắc sảo trong nghệ thuật thuyết phục. Có thể nói bài Chiếu cầu hiền đã trình bày một tài năng xuất sắc của tác giả vì cách lập luận chặt chẽ, lời lẽ rõ ràng, tao nhã.

Mở đầu tác phẩm, tác giả đã dẫn lời của Khổng Tử nhằm tạo dấu ấn mạnh đối với các nho sĩ:

“Từng nghe: Người hiền ở trên đời cũng như sao sáng trên trời. Sao tất phải chầu về Bắc thần (ý này của Khổng Tử trong sách Luận ngữ), người hiền tất phải do thiên tử sử dụng”.

Đoạn mở đầu muốn khẳng định người hiền tài là những tài sản quí giá của quốc gia, giống “như sao sáng trên trời”, nhưng người tài tất phải ra giúp vua trị nước mới xứng với “ý trời” đã sinh ra. Cách so sánh đầy thông minh của tác giả đã làm tăng thêm ý nghĩa thuyết phục của bài Chiều. Hình ảnh “sao sáng trên trời” tượng trưng cho sự tinh nhanh, khiến nhà vua rất lấy làm trân trọng.

Sang đoạn tiếp theo, tác giả lại đưa ra những trở ngại trong việc thu phục người tài ra giúp nước. Điều đó làm trằn trọc nhà vua vì phí hoài thiên tài một cách vô ích đó. “Trước đây, thời gấp vận dụng, trung châu lắm việc, người hiền ở ẩn, cố giữ tiết tháo như da bò bền, người ở triều đường ko dám nói năng như hàng trượng mã. Cũng có người đánh mõ giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết, chỉ lo trốn tránh, hầu tới trọn đời”. Nhà vua có ý muốn trách những người tài của quốc gia. Nếu trong cảnh chiến sự thì việc quốc sự còn nhiều nhưng nay quốc gia đã thái hoà, nhà vua cần có sự hợp sức của thiên tài để quốc gia được phồn vinh, thịnh vượng hơn. Thế nhưng người hiền thì ở ẩn hoặc cố ý giữ lấy khí tiết của mình nhưng ko quan tâm tới việc quốc gia đại sự. Hoặc có những người cũng ra giúp vua nhưng ko tận tình trong công việc. Tác giả viết: “Cũng có người giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết”. Đây là cách phê phán nhẹ nhõm và tế nhị nhưng ẩn ở phía sau là những hàm ý rất thâm thúy.

Việc tập trung người hiền tài giúp nước là công việc gấp gáp và quan trọng hơn lúc nào hết. Vì vậy, nhà vua luôn “sớm hôm mong mỏi”.

Vua Quang Trung ko chỉ làm phận sự của một vị tướng tài là dẹp giặc, trừ bạo nhưng còn toan lo tới đời sống của người dân. Trong thực tiễn lịch sử sau lúc quốc gia đã hòa bình, yên ổn thì “dân khổ chưa hồi sức” nên đặt ra nhiều vấn đề lớn để ổn định và tăng trưởng triều đại. “Dân khổ chưa hồi sức, đức hóa chưa thấm nhuần, trẫm chăm chắm run sợ, mỗi ngày muôn việc toan lo. Nghĩ rằng: sức một ngày ko chổng nổi tòa nhà to, mưu lược của quân thù sẽ ko dựng được thái hoà”. Đoạn văn chứa đựng tấm lòng nhà vua vì sự bình yên nhân dân và sự phồn vinh nước nhà. Những lời văn tràn đầy tâm huyết của vua Quang Trung cho thấy vua ko lúc nào ko nghĩ tới cuộc sống của người dân và toan lo cho quốc gia đại sự. Tấm lòng đó quả là rộng lớn và quý báu của một vị vua suốt đời hiến dâng cho dân tộc. Có một nhà vua với những lí tưởng cao đẹp như thế quốc gia sẽ luôn được thái hoà, nhân dân sẽ luôn thừa hưởng no ấm hạnh phúc.

Đoạn thứ ba của bài chiếu cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung là xuất chúng, trình bày rõ tình yêu nước thương dân nồng nàn của một nhà lãnh đạo tài hoa. Để hợp sức dân lại xây dựng cơ nghiệp quốc gia, nhà vua ko loại trừ một từng lớp xã hội nào, miễn sao công dân trong nước có tài và đức đủ để gánh vác chuyện quốc gia đều được lựa chọn vào trong triều giúp vua gây dựng quốc gia. “Vậy ban chiếu xuống, quan việc lớn nhỏ và nhân dân trăm họ người nào có tài năng học thuật, mưu hay giúp ích cho đời, đều cho phép được dâng thư bộc bạch công việc”.

Bài văn mẫu 6:

Ra chiếu cầu hiền là một việc làm thân thuộc của các bậc đế vương lúc mới lên ngôi và lúc đang ra tay xếp đặt lại chính sự. Ko có gì đáng ngạc nhiên lúc ta thấy văn học trung đại còn để lại nhiều “tờ” chiếu cầu hiền, được viết bởi những tác giả không giống nhau, thừa lệnh những ông vua không giống nhau. Số lượng tuy nhiều nhưng ko phải chiếu cầu hiền nào cũng được hậu thế thưởng thức như một áng văn có trị giá, được các nhà sử học quan tâm tìm hiểu tỉ mỉ để có thể nhìn thấy được thực chất của một triều đại và tầm nhìn của một đấng quân vương. Điều này có liên quan tới văn tài của người viết cùng tình huống lịch sử buổi chiếu cầu hiền được công bố (với loại hình tác phẩm như chiếu cầu hiền, việc tìm hiểu tỉ mỉ những yếu tố ngoài văn bản có ý nghĩa rất quan trọng).

Chiếu cầu hiền do Ngô Thì Nhậm viết thay mặt vua Quang Trung là một “tờ” chiếu nổi tiếng. Nổi tiếng bởi nó gắn với tên tuổi của một người có công nghiệp rõ ràng, hiển hách hàng đầu trong lịch sử nước nhà, nhưng chưa được một số từng lớp nhất mực trong xã hội (nhất là giới sĩ phu Bắc Hà) tuyệt đối ngưỡng phục, do ông xuất thân ko phải từ thành phần quý tộc, lại khởi nghiệp từ một miền đất mới và do vài nguyên nhân khác nữa. Nổi tiếng bởi nó ra đời vào điểm cuối của một thời tao loạn triền miên (kéo dài trong suốt gần hai trăm năm), lúc nhân tâm li tán cùng cực, từ kẻ sĩ tới thứ dân, ko mấy người tin và dám tin vào một cái gì vững chắc. Đặc trưng, nổi tiếng do nó được viết bởi một trí thức hàng đầu của quốc gia thời đó là Ngô Thì Nhậm – người đã biết vượt lên mọi dị nghị, tích cực đứng ra phục vụ tân triều,…

Lúc gánh vác việc viết Chiếu cầu hiền cho vua mới, Ngô Thì Nhậm có được những thuận tiện lớn: quan hệ giữa ông và Quang Trung là rất tốt đẹp. Quang Trung hiểu ông, trọng dụng ông và ông ko chỉ phục nhưng còn hàm ân sâu xa người người hùng này. Nhưng ông ko phải chỉ gặp toàn thuận tiện. Tiếng gì ông cũng là bề tôi cũ của chúa Trịnh, giờ nói về đức sáng của Nguyễn Huệ, ko dễ gì thuyết phục được những người cố chấp. Thêm nữa, ông hiểu những trở ngại riêng của vị vua “áo vải cờ đào” này (nhưng ở trên đã nói đến). Ông ko có được sự thoải mái hoàn toàn như Nguyễn Trãi ngày xưa lúc cũng thảo Chiếu cầu hiền (thay mặt Lê Lợi, lúc cuộc bình Ngô đã thành công trọn vẹn). Ban Chiếu cầu hiền, Lê Lợi hoàn toàn hợp lí do để ko phải tỏ thái độ quá khiêm nhượng. Nguyễn Trãi hiểu điều đó nên đã trình bày lời của Lê Lợi như một mệnh lệnh nghiêm khắc: “Vậy hạ lệnh cho các văn võ đại thần, công hầu, đại phu, từ tam phẩm trở lên, mỗi người đều cử một người, hoặc ở triều đình, hoặc ở thôn quê…”. Nguyễn Trãi cũng biết rõ uy thế của một bậc đế vương vừa hoàn thành đại nghiệp, rất quyết đoán trong việc thưởng phạt, nên đã viết:

“Nếu cử được người trung tài thì thăng chức hai bực, nếu cử được người tài đức đều hơn người tột bực, tất được trọng thưởng”…

Những điều vừa được trình diễn cho thấy: dù chiếu là một thể loại văn bản hành chính của nhà nước, nó có những đinh lệ riêng, nhưng ko phải vì thế nhưng viết nó chỉ là việc mỏ phỏng theo công thức. Tính cách, tư tưởng, tầm nhìn của các vị vua là không giống nhau. Tình hình quốc gia trong mỗi thời lại có những nét đặc thù. Bởi vậy, mức độ nhạy cảm về chính trị, khả năng luận thuyết, tài văn học,… của người lĩnh mệnh thảo chiếu luôn có đất để trình bày. Đọc Chiếu cầu hiền do Ngô Thì Nhậm viết thay mặt Quang Trung, độc già ngày nay có thể hiểu được rất nhiều điều về hai nhân vật xuất chúng này của quốc gia – riêng từng người và cả mối quan hệ vua – tôi đầy đồng cảm, đầy tâm đắc giữa họ nữa.

Chiếu cầu hiền ta đang nói có ba phần lớn, liên kết với nhau theo một logic chặt chẽ.

Phần đầu của văn bản tập trung luận về người hiền và tác dụng của họ. Người hiền được tác giả ví “như ngôi sao sáng trên trời cao” và tác dụng của họ được xác định là “làm sứ thần cho thiên tử”. Mối liên hệ giữa hai vấn đề này là gì ? Vì sao ko ví người hiền với nhân vật nào khác ? Tất cả những điều này đều đã được tác giả ý thức. Người hiền như sao sáng – riêng so sánh này đã toát lên ý tôn vinh và trân trọng rất mực. Nhưng trong mạch lập luận của mình, tác giả nói tới nhiều ngôi sao là để dẫn chúng ta tới một ngôi sao chính: sao Bắc Thần (tức là Bắc Đẩu). Bắc Thần trước hết là sao – một ngôi sao có vị trí đặc thù trên bầu trời, ko người nào ko biết. Quan trọng hơn, Bắc Thần còn là hình ảnh tượng trưng cho hoàng đế, theo cách tưởng tượng của đức Khổng Tử. Thì ra mấu chốt của mối liên hệ là ở chỗ này. Mọi sao trên trời đều chầu về sao Bắc Thần nằm ở vị trí trục quay của trái đất (nói theo tri thức thiên văn của người ngày nay), vậy sao – hiền – tài từ các miền ko chầu về sao – Bắc – Thần – thiên – tử thì còn chầu về đâu nữa!

Đó thực là một lẽ thế tất. Đạo người, luật người phải tương hợp, phải thuận theo đạo trời, luật trời, ko thể khác được. Từ một so sánh tưởng chừng ngẫu hứng và nặng về tình cảm, tác giả dẫn người đọc tới một kết luận nghiêm túc và hết sức lô-gíc. Tương tự, ngay từ mấy câu đầu, cái hay trong cách lập luận của áng văn đã được trình bày. Hiệu quả của cách lập luận đó là vừa thuyết phục được người ta về lí, vừa thuyết phục được người ta về mặt tâm linh. Tất nhiên, còn có thể nói thêm: việc tác giả vận dụng một ý trong sách Luận ngữ là rất giàu ý nghĩa. Đưa lời Khổng Tử ra từ đầu, tác giả đã tạo nên được tính đích danh cho Chiếu cầu hiền. Đối với nhà nho xưa, lời đức Khổng Tử chính là chân lí, nào người nào dám ko nghe theo. Và phải đâu vua mới là kẻ võ biền ít học, ko biết lễ nghĩa !

Sau lúc đã đặt được “viên đá tảng” cho toàn thể hệ thống lập luận của áng văn, cũng ngay trong phần đầu, tác giả viết: “Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Ý thì yêu cầu nhưng giọng lại thấm đẫm tình nhân và chứa chan khích lệ. Vẫn là một thái độ tâm thành yêu quý hiền tài, xem hiền tài như của báu trời sinh. Nếu hiền tài ko được biết tới, ko cho người ta biết tới thì thật phí hoài. Và cũng là có tội với đấng Tạo hoá đã có công sinh ra mình, vun vén cho mình nữa ! Chưa kể việc hiền tài nhưng ko được sử dụng thì đâu còn là hiền tài. Hiền tài ko phải là cái danh suông. Trị giá của nó phải được xác định trong quan hệ và qua hành động.

Trọng tâm của phần thứ hai trong Chiếu cầu hiền là làm rõ tâm nguyện của Quang Trung mong có bậc hiền tài giúp mình trị nước. Trước hết tác giả nói tới sự trốn tránh việc đời của các kẻ sĩ giữa thời rối ren, tao loạn mới đi qua: “Trước đây thời thế suy vi, Trung châu gặp nhiều biến cố, kẻ sĩ phải ở ẩn trong ngòi khe, trốn tránh việc đời, những bậc tinh nhanh trong triều đường phải kiêng dè ko dám lên tiếng. Cũng có kẻ gõ mõ canh cửa, cũng có kẻ ra biển vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko biết, dường như muốn trốn tránh suốt đời”. Đây là đoạn văn chứa đựng nhiều tầng ý không giống nhau. Trên bề nổi thì đó là sự thông cảm. Nhưng ở bề sâu thì đó là sự trách cứ, dù ko gay gắt. Phải là người từng trải nghiệm tình thế đắng cay buộc phải phải ngậm lời như hàng trượng mã, lại bao quát được đại cuộc mới viết nổi những câu như thế. Sự nói chung ở đây đạt tới mức độ rất cao. Những kiểu trốn tránh việc đời rất nhiều chủng loại, những màu vẻ không giống nhau của thảm kịch kẻ sĩ đều được điểm tới (điều này phải đọc qua nguyên tác hay bản dịch sát ý mới cảm nhận hết được).

Cũng cần phải thấy rằng lời lẽ trình diễn vấn đề trong đoạn văn khá tế nhị, vì nó đụng tới một chuyện nhạy cảm: lúc Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc diệt Trịnh, nho sĩ Bắc Hà phần lớn tỏ thái độ bất hợp tác. Chuyện trước ko thể ko nhắc lại, nhưng quan trọng là nhắc với giọng điệu nào. Quang Trung, theo những gì biểu lộ trong đoạn văn, là một con người đại lượng. Ông chỉ nói về các sự kiện xảy ra cách đó chưa lâu bằng mấy từ biến cố, thời thế khá chung chung (theo bản dịch). Thì cũng coi như một sự xí xoá, dù ko hẳn là xí xoá. Điển xưa được dùng rất nhiều (da bò bền, hàng trượng mã, ra bể vào sông,…) có tác dụng làm mờ bớt tính “khó chịu” của các sự việc đã xảy ra, khiến người đọc Chiếu cầu hiền thuở đấy có thể bớt phần tự ti với tân vương. Phải nói rằng ở đây, với tư cách là người lĩnh mệnh soạn chiếu, Ngô Thì Nhậm đã thực hiện được một sự “hoà giải” khôn khéo, trên cơ sở hiểu lòng ông vua tri kỉ.

Và cũng từ đó, tác giả mới khơi được mạch văn chảy tới những lời bộc lộ thiết tha này: “Nay trẫm đang ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi, nhưng những người học rộng tài cao chưa thấy có người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng ? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng ?”. Hai câu hỏi được đặt ra liên tục vừa trình bày được sự thành tâm, khiêm nhượng, vừa trình bày được sự yêu cầu và thậm chí cả chút thử thách nữa của nhà vua. Đúng là những câu hỏi ko thể lảng tránh trả lời !

Đoạn văn tiếp theo của phần hai bàn sâu vào tình thế lịch sử trước mắt và sự cấp thiết của việc cầu hiền. Lời văn từ mềm mỏng, tế nhị chuyển sang bộc trực, thẳng thắn. Toát lên từ đây là nỗi lo lắng thật sự của tân vương đối với vận nước lúc nhìn thấy phía trước bộn bề những công việc cần xử lý, xếp đặt: “Kỷ cương nơi triều chính còn nhiều khuyết thiếu, công việc ngoài biên đương phải toan lo. Dân còn nhọc mệt chưa lại sức, nhưng đức hoá của trẫm chưa kịp nhuần thấm khắp nơi. Trẫm thom thóp lo lắng, ngày một ngày hai vạn việc phát sinh…”. Ở đâu, với người nào, việc ra chiếu cầu hiền có lúc chỉ là một thủ đoạn nhằm thu phục nhân tâm, còn ở đây thì hoàn toàn ko phải thế. Ta cảm thu được nhịp tim đập mạnh, hơi thở nồng nàn của một con người cụ thể đang hành động, kiên quyết hành động vì một hoài bão lớn, đang hết sức cần một lực lượng giúp rập, phò tá, trình bày qua nhịp độ các câu văn:

“Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình. […] trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại ko có lấy một người tài danh nào ra phò tạo điều kiện cho chính quyền buổi ban sơ của trẫm hay sao ?”.

Sự cao giọng trong câu hỏi vừa trích còn phản ánh cái gì khác ngoài nỗi thấp thỏm rất thật, niềm tin tưởng nhiệt thành vào “trữ lượng” hiền tài của quốc gia? Đúng là giọng của một con người đầy phong cách, ko chịu lùi bước trước các trở ngại trên tuyến đường gây dựng nghiệp lớn của mình. Cứng cáp lúc viết những câu này, tác giả Chiếu cầu hiền đang ở trong trạng thái thăng hoa. Ngô Thì Nhậm nói giùm ước nguyện của quân vương hay nói chính nỗi lòng mình ? Quả thực rất khó phân biệt. Có thể nói ở đây có một sự cộng hưởng khát vọng giữa hai con người, và giữa hai con người đấy với cả dân tộc.

Phần thứ ba, cũng là phần cuối của “tờ” chiếu nói rõ chính sách cầu hiền của Quang Trung Nguyễn Huệ. Nội dung của chính sách đó có mấy điểm nổi trội: cho phép mọi người có tài năng thuộc mọi từng lớp trong xã hội được dâng sớ tâu bày kế sách; cho phép các quan văn võ tiến cử người có nghề hay, nghiệp giỏi; cho phép người tài tự tiến cử; sẵn sàng đề bạt người xứng đáng, ko kể cấp bậc; “tùy tài lục dụng” những kẻ được tiến cử; ko trị tội người có lời sơ suất,… Đứng là một chính sách rộng mở, có nhiều “điều khoản” cụ thể và giàu tính “khả thi” (nói theo cách của hiện thời). Rõ ràng, trước lúc ra Chiếu cầu hiền, mọi việc đã được đấng quân vương trù liệu khá kĩ. Ông đã tự chứng tỏ được tầm nhìn xa rộng cũng như khả năng tổ chức, xếp đặt chính sự của mình. Ông cũng đã biết giải toả những băn khoăn có thể có (trong đó có băn khoăn tế nhị về danh dự) cho mọi thần dân, khiến họ cảm thấy an tâm lúc tham gia bàn việc nước… Từ những lời đã được nói ra, ta thấy toát lên một giọng khoan hòa, điềm tĩnh rất dễ xuôi tai, giàu tính thuyết phục.

Ra đời với tư cách là một văn bản hành chính của nhà nước, Chiếu cầu hiền vẫn mang đậm dấu ấn tư nhân của Ngô Thì Nhậm – người thảo ra nó. Dấu ấn này ko chí trình bày ở lối tư duy sáng rõ, lối lập luận khúc chiết, chặt chẽ nhưng còn ở sự nồng nàn của xúc cảm được chưng cất từ niềm tin vào chính sách đúng mực của tân vương, tân triều và niềm hàm ân đối với “tấm lòng” đã ko nhìn nhận mình chỉ như một bề tôi, một dụng cụ nhưng như một tri kỉ. Có thể nói Chiếu cầu hiền đã tụ hội được đầy đủ những điều kiện để trở thành một áng văn chính luận mẫu mực của muôn thuở.

Chiếu cầu hiền

Bài văn mẫu 7:

Với thể loại chiếu nếu như ở chương trình Ngữ văn lớp 8 ta được biết tới với tác phẩm “Chiếu dời đô” của Lý Công Uẩn thì sang lớp 11 tìm hiểu tác phẩm cùng thể loại là “Chiếu cầu hiền” của Ngô Thì Nhậm. Ông đã từng làm quan dưới triều Lê- Trịnh, sau phục vụ cho triều đại Tây Sơn có nhiều đóng góp và được trọng dụng. Ông được vua Quang Trung giao nhiệm vụ viết bài “Chiếu cầu hiền” trong hoàn cảnh triều đại mới được gây dựng, quốc gia gặp nhiều khó khăn, người tài còn vắng bóng với mục tiêu nhằm động viên sĩ phu Bắc Hà và những người hiền tài ra phò vua giúp nước. Văn kiện trình bày chủ trương đúng mực và tầm nhìn ra trông rộng của một vị vua anh minh, lỗi lạc.

Chiếu là văn kiện chính trị thuộc loại văn học tác dụng, còn có tên gọi khác là “Chiếu thư”, “Chiếu chỉ”, “Chiếu bản”. Đó là văn cáo nhưng thiên tử hạ đạt mệnh lệnh xuống cho thần thuộc. Dù là trực tiếp nhà vua viết hay do người khác vâng theo mệnh lệnh nhưng viết thì cũng đều phải trình bày được tư tưởng chính trị lớn lao có tác động trong khoảng thời gian dài tới vận mệnh của quốc gia.

Theo như lời khuyên của chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho các nhà báo: “Trước lúc cầm bút mỗi người cần trả lời ba câu hỏi: Ta viết cho người nào? Viết để làm gì? Viết như thế nào?” Chỉ với mười hai từ ngắn gọn đã thâu tóm được ý kiến và nội dung của bài viết. Đối với bài văn nghị luận thâm thúy như “Chiếu cầu hiền”, lúc phân tích tôi chọn cho mình điểm nhìn đứng ở vị thế của người viết. Chúng ta trả lời từng câu hỏi để làm sáng tỏ cái hay cái đẹp của tác phẩm.

Trước tiên “Ta viết cho người nào?” tức nhân vật bài chiếu hướng tới là người nào? Trước tình hình chúa Trịnh ngày càng lộng quyền lấn lướt vua Lê, Nguyễn Huệ đã thần tốc kéo quân ra Bắc “Phù Lê diệt Trịnh”, thừa thắng đánh tan hai mươi vạn quân Thanh xâm lược, thù trong giặc ngoài được loại trừ, thống nhất non sông về một mối, lập nên triều đại mới – triều đại Tây Sơn của vua Quang Trung Nguyễn Huệ. Một số người với quan niệm thủ cựu ko nhận thấy chính nghĩa và sứ mệnh của vị vua mới đã có thái độ bất hợp tác, thậm chí nổi dậy chống lại triều đình Tây Sơn. Nhà vua đã cho viết bài chiếu trước là để thuyết phục các sĩ phu Bắc Hà có thái độ đúng mực, hiểu được vận mệnh dân tộc và mở rộng ra là hiền tài còn ẩn mình hãy đem tài năng ra giúp nước. Chính sách chiêu hiền ko giới hạn phạm vi nhân vật “các bậc quan viên lớn nhỏ, cùng thứ dân trăm họ” tất cả mọi người người nào cũng có quyền, có trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quốc gia.

Viết để làm gì? Đúng như tên nhan đề là cầu hiền và cũng như phân tích ở trên để chiêu tập thiên tài, những con người vừa có đức vừa có tài có tâm ra phụng sự cho dân cho nước. Mục tiêu đấy cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của Nguyễn Huệ và vai trò to lớn của người hiền tài đối với vận mệnh của dân tộc. Tư tưởng đó đã được chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa qua lời dạy nhi đồng: “Non sông Việt Nam có trở thành tươi đẹp được hay ko, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang sánh vai với các cường quốc năm châu được hay ko, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.” Bởi các em chính là thế hệ tương lai của quốc gia, nắm trong tay vận mệnh dân tộc Việt. Ngày nay chủ trương chiêu tập thiên tài xoành xoạch được chính quyền Trung ương Đảng đề ra và thực hiện bằng các chính sách cụ thể thiết thực về “Huấn luyện thiên tài và bồi dưỡng nhân lực”.

Sau lúc xác định rõ được nhân vật và mục tiêu điều quan trọng là phải viết như thế nào để trình bày được mong muốn của tác giả. Ngô Thì Nhậm là người dùi mài kinh sử học rộng tài cao nên ông am tường tâm lí của các sĩ phu. Bởi theo quan niệm chính thống của từng lớp Nho sĩ người xuất thân từ dòng dõi đế vương hoặc quý tộc mới xứng nối nghiệp tiên vương, mới có khả năng làm Thiên tử. Nguyễn Huệ lại xuất thân là nông dân nên ít nhiều Nho sĩ Bắc Hà ko những ko phục nhưng con tỏ vẻ khinh miệt, khinh thường. Ông nắm được suy nghĩ đấy nên mở đầu tác phẩm đã dùng lời dạy của Khổng Tử để đặt vấn đề và đưa ra cách xử sự thuyết phục đối với Nho sĩ Bắc Hà. Ông chỉ ra quy luật xuất xử của các bậc hiền tài: “Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Tác giả chỉ ra quy luật của vũ trụ “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần” để khẳng định người hiền tài phải phụng sự cho dân cho nước, phải có trách nhiệm với vận mệnh dân tộc nhưng trước tiên là “làm sứ thần cho thiên tử” tức phục vụ cho vua là lẽ thế tất. Nếu làm trái là ko theo ý trời. Hình ảnh so sánh rất tiêu biểu, cụ thể thích hợp với tâm lí của những con người xuất thân nơi “Cửa Khổng sân Trình”.

Tiếp đó tác giả nói tới tình cảm của kẻ sĩ dành cho triều đại mới bấy giờ: một số người tài đức thì “ở ẩn trong khe núi, trốn tránh việc đời”, những người tinh nhanh thì sợ hãi yên lặng “kiêng dè ko dám lên tiếng” hoặc làm việc nửa chừng thì bỏ lỡ “gõ mõ canh cửa” hay người bị chết trôi trên cạn, thậm chí có cả những người tự tử để giữ lòng trung với vua Lê_cái tôi trung thành tới mù quáng. Tác giả ko nói thẳng nhưng dùng lối nói hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng vừa đả kích nhẹ nhõm, vừa tế nhị sâu kín lại tỏ ra là người có học vấn uyên thâm, hiểu biết sâu rộng, có tài văn học làm cho người nghe ko những ko động lòng, tự ái nhưng hiểu ra vấn đề, tự cười tự trách bản thân mình vì có thái độ chưa đúng mực.

Sau lúc chỉ ra những thái độ tiêu cực của sĩ phu Bắc Hà, vua Quang Trung bộc bạch tâm tư, lòng tâm thành của mình bằng cách đặt ra các câu hỏi làm cho người đọc, người nghe phải suy ngẫm, trằn trọc: “Nay trẫm đang ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi nhưng những người học rộng tài cao chưa thấy có người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng?” Nhà vua tha thiết mong mỏi những người hiền tài có thể ra giúp vua giúp nước nhưng vì lí do gì nhưng vẫn vắng bóng. Phải chăng Quang Trung đang tự trách mình “Ít đức”, hay vì họ viện cớ cho thời đại đổ nát. Thực sự những điều đó ko đúng với hoàn cảnh thực tiễn bấy giờ. Nếu ít đức sao ông có thể làm nên nghiệp lớn xây dựng cơ đồ, thời đại đổ nát chẳng phải vì giặc giã phương Bắc đã dẹp, non sông quy về một mối, triều đại mới vừa được tạo dựng… và còn biết bao điều cần hơn nữa người tài giúp nước.

Thái độ chiêu hiền của nhà vua rất tâm thành, ông luôn khiêm tốn, nhún nhường. Nhà vua chỉ ra tính chất của thời đại, nhu cầu của quốc gia và ko ngần ngại nhận khuyết thiếu bản thân và sự bất cập của triều đình mới đồng thời khẳng định sự cần của người tài với quốc gia. Công việc ngày càng nhiều, trọng trách ngày càng lớn một người ko thể gánh vác nhưng cần sự chung tay góp sức của mọi người. Hình ảnh “Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn và mưu lược của một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Điều đó cho thấy ý kiến “lấy dân làm gốc” thật đúng mực trình bày một tầm nhìn chiến lược của Quang Trung. Tư tưởng đấy bao đời này vẫn được giữ gìn và tiếp nối bởi “nước có thể chở thuyền cũng có thể lật thuyền…lật thuyền mới biết sức dân mạnh như nước” là vậy. Kết thúc đoạn văn tác giả dùng lối viết trích dẫn lại lời Khổng Tử để khẳng định người hiền tài trong nước ta còn rất nhiều, vậy “Huống nay trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại ko có lấy một người tài danh nào ra phò vua tạo điều kiện cho chính quyền buổi ban sơ của trẫm hay sao?” câu hỏi đó làm cho biết bao người tài còn ở ẩn phải trằn trọc, phải suy ngẫm về thái độ của mình.

Tác phẩm là bài văn nghị luận mẫu mực, từng câu chữ, lí lẽ, dẫn chứng đều rất khôn khéo và có tính thuyết phục cao. Các điển cố được sử dụng tài tình cho thấy sự am tường về văn học, tri thức sâu rộng của tác giả.

Tác phẩm “Chiếu cầu hiền” đã trình bày tầm nhìn chiến lược, cái tâm, cái tài của một vị vua tài hoa, lỗi lạc. Chính sách cầu hiền luôn là một điều thế tất cần có của mỗi triều đại dù trong bất kì hoàn cảnh, thời kì nào bởi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, quốc gia càng tăng trưởng càng cần có nhiều thiên tài hiến dâng tài năng. Ngô Thì Nhậm đã trình bày ý kiến, tư tưởng, chủ trương của vua Quang Trung về chính sách chiêu hiền thật xuất sắc trong tác phẩm. Những chính sách đó luôn được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp nối và ko ngừng đổi mới để Việt Nam ngày càng tiến xa hơn nữa trên tuyến đường hội nhập quốc tế.

Bài văn mẫu 8:

Ngô Thì Nhậm là một người hiền tài, được vua Quang Trung hết lòng trọng dụng. Viết chiếu cầu hiền là một nét văn hóa đặc thù của phương Đông. Trong buổi đầu dựng nước, quốc gia còn gặp nhiều khó khăn, Ngô Thì Nhậm đã viết Chiếu cầu hiền dưới sự yêu cầu của vua Quang Trung. Tác phẩm vừa trình bày chiến lược đứng đắn vừa là một áng văn xuất sắc.

Ngô Thì Nhậm viết Chiếu cầu hiền vào khoảng năm 1788 – 1789, bài chiếu được viết nhằm thuyết phục các sĩ phu Bắc Hà, tức các trí thức của triều đại cũ – nhà Lê ra giúp sức cho triều đại mới – nhà Tây Sơn. Tác phẩm có bố cục mạch lạc, liên kết chặt chẽ với nhau: phần 1 nêu lên vai trò, sứ mệnh của người hiền tài đối với vận mệnh quốc gia; phần 2 đưa ra những trằn trọc của vua Quang Trung nhằm kêu gọi người tài ra giúp nước; phần còn lại đưa ra hình thức, tuyến đường để người hiền tài ra hỗ trợ quốc gia. Với bố cục mạch lạc, chặt chẽ Ngô Thì Nhậm đã thực hiện thành công mục tiêu viết chiếu của mình.

Điều trước tiên tác giả nói đến tới chính là vai trò to lớn của người hiền tài đối với sự hưng thịnh, suy vong của một quốc gia. Ông sử dụng hình ảnh so sánh rực rỡ và hết sức xác thực: “Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao” câu văn đã khẳng định vai trò, vị trí quan trọng của người hiền đối với quốc gia dân tộc, đây đồng thời cũng như sự tôn vinh, khen ngợi đối với họ. Ko ngừng lại ở đó, Ngô Thì Nhậm tiếp tục khẳng định: “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Với cách so sánh đầy thông minh, tác giả khẳng định sự trân trọng người hiền tài lúc so sánh họ như những vì tinh tú trên trời, họ là kết tinh của sự tinh nhanh và tài hoa bởi vậy phải đem tài năng của mình ra phục vụ quốc gia. Với lập luận hết sức chặt chẽ, tác giả đã bước đầu thuyết phục được người hiền tài.

Nhưng để bài chiếu có sức thuyết phục cao hơn nữa, phần tiếp theo của tác phẩm, Ngô Thì Nhậm nêu lên những trở ngại trong hành trình thu phục người hiền tài ra giúp nước. “Trước đây, thời gấp vận dụng, trung châu lắm việc, người hiền ở ẩn, cố giữ tiết tháo như da bò bền, người ở triều đường ko dám nói năng như hàng trượng mã. Cũng có người đánh mõ giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết, chỉ lo trốn tránh, hầu tới trọn đời”. Nếu như trong buổi suy vi, những nhà Nho thường lánh đời, bỏ chỗ đục tìm về chỗ trong để giữ trọn khí tiết thanh cao của mình là điều dễ hiểu, nhưng nay đã sang một thời đại mới vì sao vẫn mãi “trốn tránh” câu văn như một lời trách cứ vừa nhẹ nhõm vừa sắt đá với kẻ sĩ lúc bấy giờ. “Nay trẫm ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi, nhưng những người học rộng tài cao chưa người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng? Hay thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng”. Câu văn vừa trình bày sở nguyện tha thiết, tâm thành, “ghé chiếu” để mời người hiền tài ra giúp nước. Nhưng đồng thời trình bày sự phê phán nhẹ nhõm nhưng thâm thúy qua hai câu hỏi tu từ ở phía sau. Đánh động vào suy nghĩ, nhận thức của những kẻ hiền tài vẫn chưa chịu ra giúp đời, giúp triều đại mới.

Buổi đầu dựng nước gặp phải biết bao khó khăn: “kỉ cương nơi triều chính còn nhiều khuyết thiếu, công việc ngoài biên đương phải toan lo” ko chỉ vậy, đời sống người dân chưa ổn định “dân còn nhọc mệt chưa lại sức” sau những năm dài chinh chiến. Bởi vậy, càng nhận thấy rõ hơn sự góp sức của người tài có ý nghĩa quan trọng nhường nào đối với quốc gia: “Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Câu văn trình bày thái độ trân thành của vua Quang Trung, ông một lòng muốn mời người hiền ra giúp nước cũng là bởi lo cho đời sống nhân dân, lo cho sự an nguy, độc lập của quốc gia. Đó là những lời tâm huyết và tâm thành xuất phát từ trái tim yêu nước thương dân mãnh liệt. Tấm lòng đó quả đáng trân trọng và đáng tự hào biết bao.

Đoạn văn tiếp theo cho thấy rõ tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung. Để hợp sức toàn dân, đồng lòng xây dựng triều đại mới ông ban chiếu để mời gọi người hiền ra giúp nước. Hình thức vô cùng nhiều chủng loại: “đề bạt ko kể thức bậc”, “ko vì lời nói sơ suất nhưng vu khoát, bắt tội”, “được tiến cử” “tự tiến cử”,… cốt sao để người hiền tài có được những điều kiện thuận tiện nhất để họ có thể đem sức mình hiến dâng cho sự nghiệp chung của nước nhà.

Với những lời lẽ tâm thành, tha thiết ta có thể thấy tầm nhìn xa trông rộng của Quang Trung trong tiến trình tái tạo và xây dựng một triều đại mới. Triều đại đó nếu chỉ hùng cường về quân sự thôi chưa đủ nhưng còn phải hùng mạnh về người tài, bởi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Vua Quang Trung là một người lãnh đạo có trí tuệ, khiêm tốn, tâm thành và một lòng lo lắng cho sự nghiệp dựng nước. Trong toàn thể bài chiếu ta ko hề thấy ông một lần nhắc tới những sĩ phu Bắc Hà ko hiệp tác với nhà Tây Sơn. Điều đó cho thấy lối xử sự khôn khéo, khiêm nhượng và chỉ duy nhất hướng tới mục tiêu kêu gọi sự hợp tác của người hiền tài.

Bài văn mẫu 9:

Kho tàng văn học Việt Nam ko chỉ hay bởi những bài những bài văn có nghĩa nhưng còn có những thể loại khác cũng góp phần làm nhiều chủng loại và phong phú nền văn học nước mình. Trong những thể loại đấy phải kể tới tác phẩm chiếu cầu hiền của vua Quang Trung. Tác phẩm ko chỉ đơn giản là một tác phẩm văn học nhưng còn là một bản chiếu vua ban có tác dụng tới vận mệnh của quốc gia và sự tăng trưởng của quốc gia. Có thể nói chiếu cầu hiền là một văn bản giàu ý nghĩa và thiết thực cho lịch sử nước ta lúc bấy giờ.

Chiếu cầu hiền được viết lúc vua Lê Chiêu Thống rước quân Thanh vào xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ lên ngôi vua lấy hiệu là Quang Trung rồi đem quân ra Bắc để quét sạch 20 vạn quân Thanh cùng bọn tay sai bán nước. Thua trận Lê Chiêu Thống cùng bọn quân Thanh đi theo Tôn Sĩ Nghị, triều Lê sụp đổ, triều Nguyễn được vua Quang Trung lập lên. Trước sự kiện trên một quan thần trong triều Lê có thể là do theo trung quân ái quốc lỗi thời với thời Lê, hai là có thể do sợ hãi triều đại mới nên tất cả đều trốn tránh ẩn náu ko ra phò tá hỗ trợ vua Quang Trung tăng trưởng quốc gia. Biết tình hình quốc gia nhà tương tự Quang Trung đã liền phái Ngô Thì Nhậm thay mình viết chiếu cầu hiền để kêu gọi những người tài giỏi ra giúp nước.

Có thể nói vua Quang Trung rất đỗi khôn ngoan lúc nghĩ ra kế sách này. Qua đó trình bày niềm khát khao cầu hiền của nhà vua trẻ tài đức. Mặt khác thấy được sự uyên bác của Ngô Thì Nhậm lúc viết ra một bức chiếu có sức thuyết phục tương tự.

Về phần Ngô Thì Nhậm, lúc triều Trịnh – Lê sụp đổ, Ngô Thì Nhậm đã đi theo phong trào Tây Sơn và được cử làm Lại Bộ Tả Thị lang. Ông trở thành một quan thần tín nhiệm của vua Quang Trung.

Trước hết ta đi tìm hiểu về thể loại chiếu, chiếu được hiểu là một thể loại văn thư do nhà vua để công bố mệnh lệnh tới nhân dân. Công văn hành chính ngày xưa gồm hai loại đó là do cấp dưới đệ trình lên nhà vua, hai là do nhà vua công bố xuống dưới. chúng ta có thể thấy được nhiều bài chiếu trong kho tàng văn học Việt Nam. Đó là bài chiếu dời đô, hoàng lê nhất thống chí, hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Và chính những bài chiếu tiêu biểu đó đã khẳng định sức thuyết phục của thể loại chiếu. Chiếu nói chung và chiếu cầu hiền nói riêng thuộc loại văn nghị luận chính trị xã hội. Mặc dù chiếu thuộc công văn nhà nước nhưng lại viết cho những bậc hiền tài, hơn nữa đây là cầu là vua Quang Trung cầu hiền tài chứ ko phải mệnh lệnh.

Đi vào bài chiếu điều trước tiên nhưng tác giả nói tới chính là vai trò và sức mạnh của hiền tài cho quốc gia. Chẳng thế nhưng ngay tên bài chiếu nọ đã nói lên tất cả những vai trò to lớn của hiền tài, đó là nhan đề hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Và chính vì thế tác giả nêu cao vai trò của hiền tài trong sự nghiệp tăng trưởng quốc gia. Tác giả so sánh hiền tài như một “ sao sáng trên trời cao”. So sánh tương tự để thấy được tầm vóc của những hiền tài giống như những gì vĩnh hằng của tự nhiên. Đó là một sự tôn vinh khen ngợi đối với những bậc hiền tài. Nhưng mà những bậc hiền tài đấy sẽ phải theo Bắc thần đó là một quy luật hiển nhiên. Người tài sợ trời sinh ra và người tài đấy phải có phận sự sử dụng tài năng của mình hiến dâng cho quốc gia. phải chăng đó cũng là cách nhưng tác giả muốn cho sĩ phú hiền tài thấy được vua Quang Trung biết trọng người tài và rất mực cầu hiền để cùng vua giúp nước. Từ đó góp phần xóa đi những nghi ngờ sợ hãi của những bậc hiền tài. Nó rất hợp lý lúc đã tạo ra chính tính đích danh cho chiếu cầu hiền. Hơn nữa qua những lời khen ngợi hay cũng chính là lời mời gọi của tác giả đã góp phần làm cho bài chiếu thêm phần thuyết phục người nghe.

Tiếp tới là đoạn văn tiếp theo nói về ước vọng của nhà vua lúc muốn những hiền tài của quốc gia ra mặt góp sức góp tài cho công cuộc xây dựng quốc gia. Tác giả đi sâu vào phân tích tình hình khó khăn của quốc gia và chính tình hình đấy phải cần tới sự hỗ trợ của hiền tài quốc gia. Cách trình diễn thẳng thắn cho thấy được sự trung thực thực thà cũng như quang minh chính địa của vua Quang Trung. Chính qua đó ta thấy được sự tâm thành và tình cảm của nhà vua dành cho những hiền tài. Đồng thời đó còn là tâm trạng lo lắng của Quang Trung “ trời còn u tối”, “ đương ở buổi đầu của nền đại định”, “ công việc vừa mới mở ra” đó là những trở ngại bức thiết của triều đại nhà Nguyễn cũng như quốc gia đang rơi vào tình thế khó khăn. Hình ảnh quốc gia qua những câu văn của Ngô Thì Nhậm hiện lên thật rõ nét. Đó là một quốc gia đời đầu mới ở buổi đại định, tương lai còn chưa sáng rõ, thiếu thiên tài thì làm sao có thể sáng được vì thế nhưng vua thiết tha cầu hay mời hiền tài về phụng sự hỗ trợ vua. Thế rồi “ kỉ cương còn nhiều khuyết thiếu, việc biên cửa ải chưa chưa yên, dân còn nhọc mệt, đức hóa của chúng chưa nhuần thấm” cùng với “một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn”. và thực tiễn thì “mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Tương tự có thể thấy vua quang trung vô cùng sáng tỏ, biết trọng người tài, biết xem thời thế ko cậy thắng nhưng ngông cuồng. Đó là điều tất nhiên và hiển nhiên về đức và tài của ông. Điều đó cho thấy nhà vua thiết tha đầy tâm huyết kêu gọi hiền tài vì nước vì dân nhưng cùng vua xây dựng một quốc gia với triều đại mới. Cuối cùng tác giả để một câu hỏi: “ Huống nay trên mảnh đất văn hiến rộng lớn như thế này…buổi ban sơ của trẫm hay sao?”. Tương tự nhà vua ko chỉ kiên quyết, thẳng thắn nhưng cũng rất tha thiết để thuyết phục những hiền tài những vị tinh tú, sáng soi lấy bầu trời u tối của quốc gia thời bấy giờ.

Cuối cùng là chính sách cầu tài của vua Quang Trung, ở phần này tác giả chỉ ra những điểm nổi trội trong đường lối chính sách của vua. Đó là một chính sách công bình cho tất cả mọi người từ quan viên cho tới nhân dân. Từ đó cho thấy Nguyễn Huệ hẳn là một người con rất đỗi mến thương nhân dân, chăm lo cho cuộc sống của tất cả mọi người.

Đường lối chính sách thứ nhất của vua Quang Trung là các bậc quan viên lớn nhỏ, thứ dân trăm họ tất thảy đều có thể dâng sớ tâu bày sự việc, ko sợ lời nói sơ suất nhưng bắt tội. qua chính sách đấy ta nhận thấy được vua Quang Trung có điểm khác so với những vị vua thời trước. Ông luôn mến thương nhân dân, phải chăng chính xuất thân là một người hùng áo vải cho nên vua thấu hiểu được nỗi khốn khổ và thấp cổ nhỏ họng của nhân dân. Qua chính sách đấy thì mọi người có thể thấy sự công bình cho tất cả những bậc dưới vua. Nếu như ngày xưa nhân dân sống trong cảnh thấp cổ nhỏ họng, thường xuyên bị bắt nạt áp bức bóc lột của thăm quan một cách thậm tệ thì tới thời vua Quang Trung những thứ dân người nào người nào cũng được tâu trình những bất bình nhưng mình muốn khắc phục.

Thêm nữa là cách tiến cử hết sức rộng mở: tự mình dâng sớ tâu bày sự việc, do các quan văn quan võ tiến cử, cho phép đang sớ tự tiến cử. Qua đây ta thấy đây là một đường lối mở rộng và đúng mực. Nó có thể coi là một tính dân chủ của thời phong kiến. Vì ko chỉ có các quan nhưng chính những người nhân dân cũng có quyền bộc bạch ý kiến tư nhân cũng như mọi điều ngang tai trái mắt mình nhìn thấy. dẫu có lỡ lời thì cũng ko bị bắt tội. Đó chẳng phải là một chính sách đường lối công bình và dân chủ hay sao, người nào cũng có quyền lợi và nghĩa vụ góp sức và tài năng của mình để xây dựng quốc gia. Một chính sách thấu tình đạt lý như thế thì làm sao ko khiến mọi người nghe theo.

Tương tự có thể thấy đường lối của vua Quang Trung rất rộng mở, dễ hiểu, đúng mực, cụ thể và dễ thực hiện. đồng thời qua chính sách đấy ta thấy được vua Quang Trung đúng là một đấng minh quân đầy khả năng, tư tưởng tiến bộ, giàu lòng thương người và có khả năng thu phục lòng người. Cuối cùng tác giả cỗ vũ những người có đức có tài hãy cùng chung tay xây dựng quốc gia cùng nhà vua. Lời khích lệ khép lại bài chiếu như một lời kêu gọi vui vẻ, lời mời mọc đầy quyến rũ và giàu sức thuyết phục trong thời đại mới của tác giả: “ Nay trời trong sáng đất yên bình, chính là lúc người hiền gặp hội phong vân…”

Tương tự với kết cấu ba phần rõ ràng cùng với những nghệ thuật so sánh cùng những hình ảnh mang đầy tính chất tượng trưng cùng với những đức tài của nhà vua đã tạo điều kiện cho bài chiếu giàu sức thuyết phục và đậm chất tư tưởng tiến bộ dân chủ. Có thể nói với chính sách và đường lối của mình vua Quang Trung xứng đáng là một bậc minh quân đời đời kiếp kiếp nhớ tới. chính lòng thiết tha, thẳng thắn, kiên quyết cầu người tài đã làm nên sức thuyết phục cho bài viết. Và tác phẩm chiếu cầu hiền cho tới ngày nay vẫn sáng mãi với thời kì, nó ko chỉ mang trị giá lịch sử nhưng còn mang giá tri văn học.

Bạn có thể quan tâm: Soạn văn lớp 11 bài Chiếu cầu hiền ngắn gọn

Bạn thấy bài viết Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất có khắc phục đươc vấn đề bạn tìm hiểu ko?, nếu  ko hãy comment góp ý thêm về Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất bên dưới để dienchau2.edu.vn có thể thay đổi & cải thiện nội dung tốt hơn cho độc giả nhé! Cám ơn bạn đã ghé thăm Website Trường THPT Diễn Châu 2

Phân mục: Soạn Văn 11

Nguồn: dienchau2.edu.vn

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #tác #phẩm #Chiếu #cầu #hiền #của #Ngô #Thì #Nhậm #hay #nhất

[rule_{ruleNumber}]

trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại ko có lấy một người tài danh nào ra phò tạo điều kiện cho chính quyền buổi ban sơ của trẫm hay sao ?”.

Sự cao giọng trong câu hỏi vừa trích còn phản ánh cái gì khác ngoài nỗi thấp thỏm rất thật, niềm tin tưởng nhiệt thành vào “trữ lượng” hiền tài của quốc gia? Đúng là giọng của một con người đầy phong cách, ko chịu lùi bước trước các trở ngại trên tuyến đường gây dựng nghiệp lớn của mình. Cứng cáp lúc viết những câu này, tác giả Chiếu cầu hiền đang ở trong trạng thái thăng hoa. Ngô Thì Nhậm nói giùm ước nguyện của quân vương hay nói chính nỗi lòng mình ? Quả thực rất khó phân biệt. Có thể nói ở đây có một sự cộng hưởng khát vọng giữa hai con người, và giữa hai con người đấy với cả dân tộc.

Phần thứ ba, cũng là phần cuối của “tờ” chiếu nói rõ chính sách cầu hiền của Quang Trung Nguyễn Huệ. Nội dung của chính sách đó có mấy điểm nổi trội: cho phép mọi người có tài năng thuộc mọi từng lớp trong xã hội được dâng sớ tâu bày kế sách; cho phép các quan văn võ tiến cử người có nghề hay, nghiệp giỏi; cho phép người tài tự tiến cử; sẵn sàng đề bạt người xứng đáng, ko kể cấp bậc; “tùy tài lục dụng” những kẻ được tiến cử; ko trị tội người có lời sơ suất,… Đứng là một chính sách rộng mở, có nhiều “điều khoản” cụ thể và giàu tính “khả thi” (nói theo cách của hiện thời). Rõ ràng, trước lúc ra Chiếu cầu hiền, mọi việc đã được đấng quân vương trù liệu khá kĩ. Ông đã tự chứng tỏ được tầm nhìn xa rộng cũng như khả năng tổ chức, xếp đặt chính sự của mình. Ông cũng đã biết giải toả những băn khoăn có thể có (trong đó có băn khoăn tế nhị về danh dự) cho mọi thần dân, khiến họ cảm thấy an tâm lúc tham gia bàn việc nước… Từ những lời đã được nói ra, ta thấy toát lên một giọng khoan hòa, điềm tĩnh rất dễ xuôi tai, giàu tính thuyết phục.

Ra đời với tư cách là một văn bản hành chính của nhà nước, Chiếu cầu hiền vẫn mang đậm dấu ấn tư nhân của Ngô Thì Nhậm – người thảo ra nó. Dấu ấn này ko chí trình bày ở lối tư duy sáng rõ, lối lập luận khúc chiết, chặt chẽ nhưng còn ở sự nồng nàn của xúc cảm được chưng cất từ niềm tin vào chính sách đúng mực của tân vương, tân triều và niềm hàm ân đối với “tấm lòng” đã ko nhìn nhận mình chỉ như một bề tôi, một dụng cụ nhưng như một tri kỉ. Có thể nói Chiếu cầu hiền đã tụ hội được đầy đủ những điều kiện để trở thành một áng văn chính luận mẫu mực của muôn thuở.

Chiếu cầu hiền

Bài văn mẫu 7:

Với thể loại chiếu nếu như ở chương trình Ngữ văn lớp 8 ta được biết tới với tác phẩm “Chiếu dời đô” của Lý Công Uẩn thì sang lớp 11 tìm hiểu tác phẩm cùng thể loại là “Chiếu cầu hiền” của Ngô Thì Nhậm. Ông đã từng làm quan dưới triều Lê- Trịnh, sau phục vụ cho triều đại Tây Sơn có nhiều đóng góp và được trọng dụng. Ông được vua Quang Trung giao nhiệm vụ viết bài “Chiếu cầu hiền” trong hoàn cảnh triều đại mới được gây dựng, quốc gia gặp nhiều khó khăn, người tài còn vắng bóng với mục tiêu nhằm động viên sĩ phu Bắc Hà và những người hiền tài ra phò vua giúp nước. Văn kiện trình bày chủ trương đúng mực và tầm nhìn ra trông rộng của một vị vua anh minh, lỗi lạc.

Chiếu là văn kiện chính trị thuộc loại văn học tác dụng, còn có tên gọi khác là “Chiếu thư”, “Chiếu chỉ”, “Chiếu bản”. Đó là văn cáo nhưng thiên tử hạ đạt mệnh lệnh xuống cho thần thuộc. Dù là trực tiếp nhà vua viết hay do người khác vâng theo mệnh lệnh nhưng viết thì cũng đều phải trình bày được tư tưởng chính trị lớn lao có tác động trong khoảng thời gian dài tới vận mệnh của quốc gia.

Theo như lời khuyên của chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho các nhà báo: “Trước lúc cầm bút mỗi người cần trả lời ba câu hỏi: Ta viết cho người nào? Viết để làm gì? Viết như thế nào?” Chỉ với mười hai từ ngắn gọn đã thâu tóm được ý kiến và nội dung của bài viết. Đối với bài văn nghị luận thâm thúy như “Chiếu cầu hiền”, lúc phân tích tôi chọn cho mình điểm nhìn đứng ở vị thế của người viết. Chúng ta trả lời từng câu hỏi để làm sáng tỏ cái hay cái đẹp của tác phẩm.

Trước tiên “Ta viết cho người nào?” tức nhân vật bài chiếu hướng tới là người nào? Trước tình hình chúa Trịnh ngày càng lộng quyền lấn lướt vua Lê, Nguyễn Huệ đã thần tốc kéo quân ra Bắc “Phù Lê diệt Trịnh”, thừa thắng đánh tan hai mươi vạn quân Thanh xâm lược, thù trong giặc ngoài được loại trừ, thống nhất non sông về một mối, lập nên triều đại mới – triều đại Tây Sơn của vua Quang Trung Nguyễn Huệ. Một số người với quan niệm thủ cựu ko nhận thấy chính nghĩa và sứ mệnh của vị vua mới đã có thái độ bất hợp tác, thậm chí nổi dậy chống lại triều đình Tây Sơn. Nhà vua đã cho viết bài chiếu trước là để thuyết phục các sĩ phu Bắc Hà có thái độ đúng mực, hiểu được vận mệnh dân tộc và mở rộng ra là hiền tài còn ẩn mình hãy đem tài năng ra giúp nước. Chính sách chiêu hiền ko giới hạn phạm vi nhân vật “các bậc quan viên lớn nhỏ, cùng thứ dân trăm họ” tất cả mọi người người nào cũng có quyền, có trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quốc gia.

Viết để làm gì? Đúng như tên nhan đề là cầu hiền và cũng như phân tích ở trên để chiêu tập thiên tài, những con người vừa có đức vừa có tài có tâm ra phụng sự cho dân cho nước. Mục tiêu đấy cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của Nguyễn Huệ và vai trò to lớn của người hiền tài đối với vận mệnh của dân tộc. Tư tưởng đó đã được chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa qua lời dạy nhi đồng: “Non sông Việt Nam có trở thành tươi đẹp được hay ko, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang sánh vai với các cường quốc năm châu được hay ko, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.” Bởi các em chính là thế hệ tương lai của quốc gia, nắm trong tay vận mệnh dân tộc Việt. Ngày nay chủ trương chiêu tập thiên tài xoành xoạch được chính quyền Trung ương Đảng đề ra và thực hiện bằng các chính sách cụ thể thiết thực về “Huấn luyện thiên tài và bồi dưỡng nhân lực”.

Sau lúc xác định rõ được nhân vật và mục tiêu điều quan trọng là phải viết như thế nào để trình bày được mong muốn của tác giả. Ngô Thì Nhậm là người dùi mài kinh sử học rộng tài cao nên ông am tường tâm lí của các sĩ phu. Bởi theo quan niệm chính thống của từng lớp Nho sĩ người xuất thân từ dòng dõi đế vương hoặc quý tộc mới xứng nối nghiệp tiên vương, mới có khả năng làm Thiên tử. Nguyễn Huệ lại xuất thân là nông dân nên ít nhiều Nho sĩ Bắc Hà ko những ko phục nhưng con tỏ vẻ khinh miệt, khinh thường. Ông nắm được suy nghĩ đấy nên mở đầu tác phẩm đã dùng lời dạy của Khổng Tử để đặt vấn đề và đưa ra cách xử sự thuyết phục đối với Nho sĩ Bắc Hà. Ông chỉ ra quy luật xuất xử của các bậc hiền tài: “Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Tác giả chỉ ra quy luật của vũ trụ “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần” để khẳng định người hiền tài phải phụng sự cho dân cho nước, phải có trách nhiệm với vận mệnh dân tộc nhưng trước tiên là “làm sứ thần cho thiên tử” tức phục vụ cho vua là lẽ thế tất. Nếu làm trái là ko theo ý trời. Hình ảnh so sánh rất tiêu biểu, cụ thể thích hợp với tâm lí của những con người xuất thân nơi “Cửa Khổng sân Trình”.

Tiếp đó tác giả nói tới tình cảm của kẻ sĩ dành cho triều đại mới bấy giờ: một số người tài đức thì “ở ẩn trong khe núi, trốn tránh việc đời”, những người tinh nhanh thì sợ hãi yên lặng “kiêng dè ko dám lên tiếng” hoặc làm việc nửa chừng thì bỏ lỡ “gõ mõ canh cửa” hay người bị chết trôi trên cạn, thậm chí có cả những người tự tử để giữ lòng trung với vua Lê_cái tôi trung thành tới mù quáng. Tác giả ko nói thẳng nhưng dùng lối nói hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng vừa đả kích nhẹ nhõm, vừa tế nhị sâu kín lại tỏ ra là người có học vấn uyên thâm, hiểu biết sâu rộng, có tài văn học làm cho người nghe ko những ko động lòng, tự ái nhưng hiểu ra vấn đề, tự cười tự trách bản thân mình vì có thái độ chưa đúng mực.

Sau lúc chỉ ra những thái độ tiêu cực của sĩ phu Bắc Hà, vua Quang Trung bộc bạch tâm tư, lòng tâm thành của mình bằng cách đặt ra các câu hỏi làm cho người đọc, người nghe phải suy ngẫm, trằn trọc: “Nay trẫm đang ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi nhưng những người học rộng tài cao chưa thấy có người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng?” Nhà vua tha thiết mong mỏi những người hiền tài có thể ra giúp vua giúp nước nhưng vì lí do gì nhưng vẫn vắng bóng. Phải chăng Quang Trung đang tự trách mình “Ít đức”, hay vì họ viện cớ cho thời đại đổ nát. Thực sự những điều đó ko đúng với hoàn cảnh thực tiễn bấy giờ. Nếu ít đức sao ông có thể làm nên nghiệp lớn xây dựng cơ đồ, thời đại đổ nát chẳng phải vì giặc giã phương Bắc đã dẹp, non sông quy về một mối, triều đại mới vừa được tạo dựng… và còn biết bao điều cần hơn nữa người tài giúp nước.

Thái độ chiêu hiền của nhà vua rất tâm thành, ông luôn khiêm tốn, nhún nhường. Nhà vua chỉ ra tính chất của thời đại, nhu cầu của quốc gia và ko ngần ngại nhận khuyết thiếu bản thân và sự bất cập của triều đình mới đồng thời khẳng định sự cần của người tài với quốc gia. Công việc ngày càng nhiều, trọng trách ngày càng lớn một người ko thể gánh vác nhưng cần sự chung tay góp sức của mọi người. Hình ảnh “Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn và mưu lược của một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Điều đó cho thấy ý kiến “lấy dân làm gốc” thật đúng mực trình bày một tầm nhìn chiến lược của Quang Trung. Tư tưởng đấy bao đời này vẫn được giữ gìn và tiếp nối bởi “nước có thể chở thuyền cũng có thể lật thuyền…lật thuyền mới biết sức dân mạnh như nước” là vậy. Kết thúc đoạn văn tác giả dùng lối viết trích dẫn lại lời Khổng Tử để khẳng định người hiền tài trong nước ta còn rất nhiều, vậy “Huống nay trên dải đất văn hiến rộng lớn như thế này, há trong đó lại ko có lấy một người tài danh nào ra phò vua tạo điều kiện cho chính quyền buổi ban sơ của trẫm hay sao?” câu hỏi đó làm cho biết bao người tài còn ở ẩn phải trằn trọc, phải suy ngẫm về thái độ của mình.

Tác phẩm là bài văn nghị luận mẫu mực, từng câu chữ, lí lẽ, dẫn chứng đều rất khôn khéo và có tính thuyết phục cao. Các điển cố được sử dụng tài tình cho thấy sự am tường về văn học, tri thức sâu rộng của tác giả.

Tác phẩm “Chiếu cầu hiền” đã trình bày tầm nhìn chiến lược, cái tâm, cái tài của một vị vua tài hoa, lỗi lạc. Chính sách cầu hiền luôn là một điều thế tất cần có của mỗi triều đại dù trong bất kì hoàn cảnh, thời kì nào bởi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, quốc gia càng tăng trưởng càng cần có nhiều thiên tài hiến dâng tài năng. Ngô Thì Nhậm đã trình bày ý kiến, tư tưởng, chủ trương của vua Quang Trung về chính sách chiêu hiền thật xuất sắc trong tác phẩm. Những chính sách đó luôn được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp nối và ko ngừng đổi mới để Việt Nam ngày càng tiến xa hơn nữa trên tuyến đường hội nhập quốc tế.

Bài văn mẫu 8:

Ngô Thì Nhậm là một người hiền tài, được vua Quang Trung hết lòng trọng dụng. Viết chiếu cầu hiền là một nét văn hóa đặc thù của phương Đông. Trong buổi đầu dựng nước, quốc gia còn gặp nhiều khó khăn, Ngô Thì Nhậm đã viết Chiếu cầu hiền dưới sự yêu cầu của vua Quang Trung. Tác phẩm vừa trình bày chiến lược đứng đắn vừa là một áng văn xuất sắc.

Ngô Thì Nhậm viết Chiếu cầu hiền vào khoảng năm 1788 – 1789, bài chiếu được viết nhằm thuyết phục các sĩ phu Bắc Hà, tức các trí thức của triều đại cũ – nhà Lê ra giúp sức cho triều đại mới – nhà Tây Sơn. Tác phẩm có bố cục mạch lạc, liên kết chặt chẽ với nhau: phần 1 nêu lên vai trò, sứ mệnh của người hiền tài đối với vận mệnh quốc gia; phần 2 đưa ra những trằn trọc của vua Quang Trung nhằm kêu gọi người tài ra giúp nước; phần còn lại đưa ra hình thức, tuyến đường để người hiền tài ra hỗ trợ quốc gia. Với bố cục mạch lạc, chặt chẽ Ngô Thì Nhậm đã thực hiện thành công mục tiêu viết chiếu của mình.

Điều trước tiên tác giả nói đến tới chính là vai trò to lớn của người hiền tài đối với sự hưng thịnh, suy vong của một quốc gia. Ông sử dụng hình ảnh so sánh rực rỡ và hết sức xác thực: “Người hiền xuất hiện ở đời, thì như ngôi sao sáng trên trời cao” câu văn đã khẳng định vai trò, vị trí quan trọng của người hiền đối với quốc gia dân tộc, đây đồng thời cũng như sự tôn vinh, khen ngợi đối với họ. Ko ngừng lại ở đó, Ngô Thì Nhậm tiếp tục khẳng định: “Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc Thần, người hiền ắt làm sứ thần cho thiên tử. Nếu như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài nhưng ko được đời dùng, thì đó ko phải là ý trời sinh ra người hiền vậy”. Với cách so sánh đầy thông minh, tác giả khẳng định sự trân trọng người hiền tài lúc so sánh họ như những vì tinh tú trên trời, họ là kết tinh của sự tinh nhanh và tài hoa bởi vậy phải đem tài năng của mình ra phục vụ quốc gia. Với lập luận hết sức chặt chẽ, tác giả đã bước đầu thuyết phục được người hiền tài.

Nhưng để bài chiếu có sức thuyết phục cao hơn nữa, phần tiếp theo của tác phẩm, Ngô Thì Nhậm nêu lên những trở ngại trong hành trình thu phục người hiền tài ra giúp nước. “Trước đây, thời gấp vận dụng, trung châu lắm việc, người hiền ở ẩn, cố giữ tiết tháo như da bò bền, người ở triều đường ko dám nói năng như hàng trượng mã. Cũng có người đánh mõ giữ cửa, ra bể vào sông, chết trôi trên cạn nhưng ko tự biết, chỉ lo trốn tránh, hầu tới trọn đời”. Nếu như trong buổi suy vi, những nhà Nho thường lánh đời, bỏ chỗ đục tìm về chỗ trong để giữ trọn khí tiết thanh cao của mình là điều dễ hiểu, nhưng nay đã sang một thời đại mới vì sao vẫn mãi “trốn tránh” câu văn như một lời trách cứ vừa nhẹ nhõm vừa sắt đá với kẻ sĩ lúc bấy giờ. “Nay trẫm ghé chiếu lắng tai, ngày đêm mong mỏi, nhưng những người học rộng tài cao chưa người nào tìm tới. Hay trẫm ít đức ko đáng để phò tá chăng? Hay thời đổ nát chưa thể ra phụng sự vương hầu chăng”. Câu văn vừa trình bày sở nguyện tha thiết, tâm thành, “ghé chiếu” để mời người hiền tài ra giúp nước. Nhưng đồng thời trình bày sự phê phán nhẹ nhõm nhưng thâm thúy qua hai câu hỏi tu từ ở phía sau. Đánh động vào suy nghĩ, nhận thức của những kẻ hiền tài vẫn chưa chịu ra giúp đời, giúp triều đại mới.

Buổi đầu dựng nước gặp phải biết bao khó khăn: “kỉ cương nơi triều chính còn nhiều khuyết thiếu, công việc ngoài biên đương phải toan lo” ko chỉ vậy, đời sống người dân chưa ổn định “dân còn nhọc mệt chưa lại sức” sau những năm dài chinh chiến. Bởi vậy, càng nhận thấy rõ hơn sự góp sức của người tài có ý nghĩa quan trọng nhường nào đối với quốc gia: “Một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Câu văn trình bày thái độ trân thành của vua Quang Trung, ông một lòng muốn mời người hiền ra giúp nước cũng là bởi lo cho đời sống nhân dân, lo cho sự an nguy, độc lập của quốc gia. Đó là những lời tâm huyết và tâm thành xuất phát từ trái tim yêu nước thương dân mãnh liệt. Tấm lòng đó quả đáng trân trọng và đáng tự hào biết bao.

Đoạn văn tiếp theo cho thấy rõ tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung. Để hợp sức toàn dân, đồng lòng xây dựng triều đại mới ông ban chiếu để mời gọi người hiền ra giúp nước. Hình thức vô cùng nhiều chủng loại: “đề bạt ko kể thức bậc”, “ko vì lời nói sơ suất nhưng vu khoát, bắt tội”, “được tiến cử” “tự tiến cử”,… cốt sao để người hiền tài có được những điều kiện thuận tiện nhất để họ có thể đem sức mình hiến dâng cho sự nghiệp chung của nước nhà.

Với những lời lẽ tâm thành, tha thiết ta có thể thấy tầm nhìn xa trông rộng của Quang Trung trong tiến trình tái tạo và xây dựng một triều đại mới. Triều đại đó nếu chỉ hùng cường về quân sự thôi chưa đủ nhưng còn phải hùng mạnh về người tài, bởi “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Vua Quang Trung là một người lãnh đạo có trí tuệ, khiêm tốn, tâm thành và một lòng lo lắng cho sự nghiệp dựng nước. Trong toàn thể bài chiếu ta ko hề thấy ông một lần nhắc tới những sĩ phu Bắc Hà ko hiệp tác với nhà Tây Sơn. Điều đó cho thấy lối xử sự khôn khéo, khiêm nhượng và chỉ duy nhất hướng tới mục tiêu kêu gọi sự hợp tác của người hiền tài.

Bài văn mẫu 9:

Kho tàng văn học Việt Nam ko chỉ hay bởi những bài những bài văn có nghĩa nhưng còn có những thể loại khác cũng góp phần làm nhiều chủng loại và phong phú nền văn học nước mình. Trong những thể loại đấy phải kể tới tác phẩm chiếu cầu hiền của vua Quang Trung. Tác phẩm ko chỉ đơn giản là một tác phẩm văn học nhưng còn là một bản chiếu vua ban có tác dụng tới vận mệnh của quốc gia và sự tăng trưởng của quốc gia. Có thể nói chiếu cầu hiền là một văn bản giàu ý nghĩa và thiết thực cho lịch sử nước ta lúc bấy giờ.

Chiếu cầu hiền được viết lúc vua Lê Chiêu Thống rước quân Thanh vào xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ lên ngôi vua lấy hiệu là Quang Trung rồi đem quân ra Bắc để quét sạch 20 vạn quân Thanh cùng bọn tay sai bán nước. Thua trận Lê Chiêu Thống cùng bọn quân Thanh đi theo Tôn Sĩ Nghị, triều Lê sụp đổ, triều Nguyễn được vua Quang Trung lập lên. Trước sự kiện trên một quan thần trong triều Lê có thể là do theo trung quân ái quốc lỗi thời với thời Lê, hai là có thể do sợ hãi triều đại mới nên tất cả đều trốn tránh ẩn náu ko ra phò tá hỗ trợ vua Quang Trung tăng trưởng quốc gia. Biết tình hình quốc gia nhà tương tự Quang Trung đã liền phái Ngô Thì Nhậm thay mình viết chiếu cầu hiền để kêu gọi những người tài giỏi ra giúp nước.

Có thể nói vua Quang Trung rất đỗi khôn ngoan lúc nghĩ ra kế sách này. Qua đó trình bày niềm khát khao cầu hiền của nhà vua trẻ tài đức. Mặt khác thấy được sự uyên bác của Ngô Thì Nhậm lúc viết ra một bức chiếu có sức thuyết phục tương tự.

Về phần Ngô Thì Nhậm, lúc triều Trịnh – Lê sụp đổ, Ngô Thì Nhậm đã đi theo phong trào Tây Sơn và được cử làm Lại Bộ Tả Thị lang. Ông trở thành một quan thần tín nhiệm của vua Quang Trung.

Trước hết ta đi tìm hiểu về thể loại chiếu, chiếu được hiểu là một thể loại văn thư do nhà vua để công bố mệnh lệnh tới nhân dân. Công văn hành chính ngày xưa gồm hai loại đó là do cấp dưới đệ trình lên nhà vua, hai là do nhà vua công bố xuống dưới. chúng ta có thể thấy được nhiều bài chiếu trong kho tàng văn học Việt Nam. Đó là bài chiếu dời đô, hoàng lê nhất thống chí, hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Và chính những bài chiếu tiêu biểu đó đã khẳng định sức thuyết phục của thể loại chiếu. Chiếu nói chung và chiếu cầu hiền nói riêng thuộc loại văn nghị luận chính trị xã hội. Mặc dù chiếu thuộc công văn nhà nước nhưng lại viết cho những bậc hiền tài, hơn nữa đây là cầu là vua Quang Trung cầu hiền tài chứ ko phải mệnh lệnh.

Đi vào bài chiếu điều trước tiên nhưng tác giả nói tới chính là vai trò và sức mạnh của hiền tài cho quốc gia. Chẳng thế nhưng ngay tên bài chiếu nọ đã nói lên tất cả những vai trò to lớn của hiền tài, đó là nhan đề hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Và chính vì thế tác giả nêu cao vai trò của hiền tài trong sự nghiệp tăng trưởng quốc gia. Tác giả so sánh hiền tài như một “ sao sáng trên trời cao”. So sánh tương tự để thấy được tầm vóc của những hiền tài giống như những gì vĩnh hằng của tự nhiên. Đó là một sự tôn vinh khen ngợi đối với những bậc hiền tài. Nhưng mà những bậc hiền tài đấy sẽ phải theo Bắc thần đó là một quy luật hiển nhiên. Người tài sợ trời sinh ra và người tài đấy phải có phận sự sử dụng tài năng của mình hiến dâng cho quốc gia. phải chăng đó cũng là cách nhưng tác giả muốn cho sĩ phú hiền tài thấy được vua Quang Trung biết trọng người tài và rất mực cầu hiền để cùng vua giúp nước. Từ đó góp phần xóa đi những nghi ngờ sợ hãi của những bậc hiền tài. Nó rất hợp lý lúc đã tạo ra chính tính đích danh cho chiếu cầu hiền. Hơn nữa qua những lời khen ngợi hay cũng chính là lời mời gọi của tác giả đã góp phần làm cho bài chiếu thêm phần thuyết phục người nghe.

Tiếp tới là đoạn văn tiếp theo nói về ước vọng của nhà vua lúc muốn những hiền tài của quốc gia ra mặt góp sức góp tài cho công cuộc xây dựng quốc gia. Tác giả đi sâu vào phân tích tình hình khó khăn của quốc gia và chính tình hình đấy phải cần tới sự hỗ trợ của hiền tài quốc gia. Cách trình diễn thẳng thắn cho thấy được sự trung thực thực thà cũng như quang minh chính địa của vua Quang Trung. Chính qua đó ta thấy được sự tâm thành và tình cảm của nhà vua dành cho những hiền tài. Đồng thời đó còn là tâm trạng lo lắng của Quang Trung “ trời còn u tối”, “ đương ở buổi đầu của nền đại định”, “ công việc vừa mới mở ra” đó là những trở ngại bức thiết của triều đại nhà Nguyễn cũng như quốc gia đang rơi vào tình thế khó khăn. Hình ảnh quốc gia qua những câu văn của Ngô Thì Nhậm hiện lên thật rõ nét. Đó là một quốc gia đời đầu mới ở buổi đại định, tương lai còn chưa sáng rõ, thiếu thiên tài thì làm sao có thể sáng được vì thế nhưng vua thiết tha cầu hay mời hiền tài về phụng sự hỗ trợ vua. Thế rồi “ kỉ cương còn nhiều khuyết thiếu, việc biên cửa ải chưa chưa yên, dân còn nhọc mệt, đức hóa của chúng chưa nhuần thấm” cùng với “một cái cột ko thể đỡ nổi một căn nhà lớn”. và thực tiễn thì “mưu lược một người ko thể dựng nghiệp trị bình”. Tương tự có thể thấy vua quang trung vô cùng sáng tỏ, biết trọng người tài, biết xem thời thế ko cậy thắng nhưng ngông cuồng. Đó là điều tất nhiên và hiển nhiên về đức và tài của ông. Điều đó cho thấy nhà vua thiết tha đầy tâm huyết kêu gọi hiền tài vì nước vì dân nhưng cùng vua xây dựng một quốc gia với triều đại mới. Cuối cùng tác giả để một câu hỏi: “ Huống nay trên mảnh đất văn hiến rộng lớn như thế này…buổi ban sơ của trẫm hay sao?”. Tương tự nhà vua ko chỉ kiên quyết, thẳng thắn nhưng cũng rất tha thiết để thuyết phục những hiền tài những vị tinh tú, sáng soi lấy bầu trời u tối của quốc gia thời bấy giờ.

Cuối cùng là chính sách cầu tài của vua Quang Trung, ở phần này tác giả chỉ ra những điểm nổi trội trong đường lối chính sách của vua. Đó là một chính sách công bình cho tất cả mọi người từ quan viên cho tới nhân dân. Từ đó cho thấy Nguyễn Huệ hẳn là một người con rất đỗi mến thương nhân dân, chăm lo cho cuộc sống của tất cả mọi người.

Đường lối chính sách thứ nhất của vua Quang Trung là các bậc quan viên lớn nhỏ, thứ dân trăm họ tất thảy đều có thể dâng sớ tâu bày sự việc, ko sợ lời nói sơ suất nhưng bắt tội. qua chính sách đấy ta nhận thấy được vua Quang Trung có điểm khác so với những vị vua thời trước. Ông luôn mến thương nhân dân, phải chăng chính xuất thân là một người hùng áo vải cho nên vua thấu hiểu được nỗi khốn khổ và thấp cổ nhỏ họng của nhân dân. Qua chính sách đấy thì mọi người có thể thấy sự công bình cho tất cả những bậc dưới vua. Nếu như ngày xưa nhân dân sống trong cảnh thấp cổ nhỏ họng, thường xuyên bị bắt nạt áp bức bóc lột của thăm quan một cách thậm tệ thì tới thời vua Quang Trung những thứ dân người nào người nào cũng được tâu trình những bất bình nhưng mình muốn khắc phục.

Thêm nữa là cách tiến cử hết sức rộng mở: tự mình dâng sớ tâu bày sự việc, do các quan văn quan võ tiến cử, cho phép đang sớ tự tiến cử. Qua đây ta thấy đây là một đường lối mở rộng và đúng mực. Nó có thể coi là một tính dân chủ của thời phong kiến. Vì ko chỉ có các quan nhưng chính những người nhân dân cũng có quyền bộc bạch ý kiến tư nhân cũng như mọi điều ngang tai trái mắt mình nhìn thấy. dẫu có lỡ lời thì cũng ko bị bắt tội. Đó chẳng phải là một chính sách đường lối công bình và dân chủ hay sao, người nào cũng có quyền lợi và nghĩa vụ góp sức và tài năng của mình để xây dựng quốc gia. Một chính sách thấu tình đạt lý như thế thì làm sao ko khiến mọi người nghe theo.

Tương tự có thể thấy đường lối của vua Quang Trung rất rộng mở, dễ hiểu, đúng mực, cụ thể và dễ thực hiện. đồng thời qua chính sách đấy ta thấy được vua Quang Trung đúng là một đấng minh quân đầy khả năng, tư tưởng tiến bộ, giàu lòng thương người và có khả năng thu phục lòng người. Cuối cùng tác giả cỗ vũ những người có đức có tài hãy cùng chung tay xây dựng quốc gia cùng nhà vua. Lời khích lệ khép lại bài chiếu như một lời kêu gọi vui vẻ, lời mời mọc đầy quyến rũ và giàu sức thuyết phục trong thời đại mới của tác giả: “ Nay trời trong sáng đất yên bình, chính là lúc người hiền gặp hội phong vân…”

Tương tự với kết cấu ba phần rõ ràng cùng với những nghệ thuật so sánh cùng những hình ảnh mang đầy tính chất tượng trưng cùng với những đức tài của nhà vua đã tạo điều kiện cho bài chiếu giàu sức thuyết phục và đậm chất tư tưởng tiến bộ dân chủ. Có thể nói với chính sách và đường lối của mình vua Quang Trung xứng đáng là một bậc minh quân đời đời kiếp kiếp nhớ tới. chính lòng thiết tha, thẳng thắn, kiên quyết cầu người tài đã làm nên sức thuyết phục cho bài viết. Và tác phẩm chiếu cầu hiền cho tới ngày nay vẫn sáng mãi với thời kì, nó ko chỉ mang trị giá lịch sử nhưng còn mang giá tri văn học.

Bạn có thể quan tâm: Soạn văn lớp 11 bài Chiếu cầu hiền ngắn gọn

Bạn thấy bài viết Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất có khắc phục đươc vấn đề bạn tìm hiểu ko?, nếu  ko hãy comment góp ý thêm về Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất bên dưới để dienchau2.edu.vn có thể thay đổi & cải thiện nội dung tốt hơn cho độc giả nhé! Cám ơn bạn đã ghé thăm Website Trường THPT Diễn Châu 2

Phân mục: Soạn Văn 11

Nguồn: dienchau2.edu.vn

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #tác #phẩm #Chiếu #cầu #hiền #của #Ngô #Thì #Nhậm #hay #nhất

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #tác #phẩm #Chiếu #cầu #hiền #của #Ngô #Thì #Nhậm #hay #nhất

Bạn thấy bài viết Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất có giải quyết đươc vấn đề bạn tìm hiểu không?, nếu  không hãy comment góp ý thêm về Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất bên dưới để dienchau2.edu.vn có thể chỉnh sửa & cải thiện nội dung tốt hơn cho độc giả nhé! Cám ơn bạn đã ghé thăm Website Trường THPT Diễn Châu 2

Nhớ để nguồn: Văn mẫu lớp 11: Phân tích tác phẩm Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm hay nhất tại Kiến thức chung

THPT Diễn Châu 2

THPT Diễn Châu 2 – Nghệ An được thành lập vào năm 1965. Trường được tách từ Trường cấp 3 Diễn Châu 1 thành THPT Diễn Châu 2 và THPT Nguyễn Xuân Ôn. Ngôi trường THPT Diễn Châu 2 – Nghệ An mang nhiệm vụ đào tạo các thế hệ học sinh của vùng Trung, Bắc Diễn Châu và một số xã của huyện Yên Thành như: Đô Thành, Đức Thành, Thọ Thành.

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button