Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 -

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 

Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)

– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê

– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn

– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê

2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.

+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.

3. Tóm tắt 

Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.

4. Trị giá nội dung 

Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 

5. Trị giá nghệ thuật 

Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 

Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….

6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 

Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.

Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!

Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai

chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.

Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem

Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!

Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!

Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.

Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!

Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.

Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!

Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.

Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!

Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.

Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?

Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,

Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!

Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?

Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!

Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.

Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?

Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.

Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!

Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.

Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.

Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!

Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 

Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,

Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.

Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?

Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.

Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?

Chàng gõ vào một nhả.

Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.

Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.

Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.

Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!

Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!

Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!

Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.

Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.

Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long’”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.

Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?

Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.

Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!

Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?

Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.

(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)

7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?

Lời giải:

Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung

– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.

=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.

Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?

Lời giải:

– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:

+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.

+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.

+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.

+) Bắp đùi to bằng ống bễ.

+) Sức ngang sức voi đực.

+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.

=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.

Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?

Lời giải:

– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.

– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.

Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.

Lời giải:

Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:

– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.

– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).

– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.

Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.

Lời giải:

– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.

– Sự lựa chọn này trình bày:

→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.

→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.

>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10

—————————–

Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 

Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2

Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

[rule_{ruleNumber}]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_3_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 
Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi
Xem nhanh nội dung1 I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây1.1 1. Xuất xứ1.2 2. Bố cục1.3 3. Tóm tắt 1.4 4. Trị giá nội dung 1.5 5. Trị giá nghệ thuật 1.6 6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 1.7 7. Sơ đồ tư duy2 II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây
I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây
1. Xuất xứ
Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)
– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê
– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn
– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê
2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.
+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.
3. Tóm tắt 
Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.
4. Trị giá nội dung 
Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 
5. Trị giá nghệ thuật 
Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 
Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….
6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 
Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.
Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!
Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai
chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.
Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem
Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.
Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!
Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.
Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!
Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.
Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?
Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,
Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!
Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?
Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!
Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.
Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?
Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.
Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!
Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.
Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.
Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!
Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 
Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,
Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.
Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?
Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.
Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?
Chàng gõ vào một nhả.
Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.
Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.
Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.
Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!
Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!
Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!
Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.
Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.
Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long’”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.
Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?
Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.
Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!
Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?
Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.
(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)
7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?
Lời giải:
Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung
– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.
=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.
Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?
Lời giải:
– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:
+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.
+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.
+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.
+) Bắp đùi to bằng ống bễ.
+) Sức ngang sức voi đực.
+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.
=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.
Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?
Lời giải:
– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.
– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.
Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.
Lời giải:
Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:
– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.
– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).
– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.
Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.
Lời giải:
– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.
– Sự lựa chọn này trình bày:
→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.
→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.
>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10
—————————–
Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 
Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2
Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_2_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_2_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_3_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 
Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi
Xem nhanh nội dung1 I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây1.1 1. Xuất xứ1.2 2. Bố cục1.3 3. Tóm tắt 1.4 4. Trị giá nội dung 1.5 5. Trị giá nghệ thuật 1.6 6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 1.7 7. Sơ đồ tư duy2 II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây
I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây
1. Xuất xứ
Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)
– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê
– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn
– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê
2. Bố cục

Xem thêm:  Nghĩa vụ Công an đi mấy năm?

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.
+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.
3. Tóm tắt 
Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.
4. Trị giá nội dung 
Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 
5. Trị giá nghệ thuật 
Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 
Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….
6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 
Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.
Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!
Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai
chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.
Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem
Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.
Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!
Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.
Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!
Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.
Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?
Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,
Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!
Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?
Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!
Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.
Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?
Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.
Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!
Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.
Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.
Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!
Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 
Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,
Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.
Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?
Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.
Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?
Chàng gõ vào một nhả.
Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.
Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.
Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.
Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!
Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!
Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!
Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.
Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.
Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long’”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.
Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?
Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.
Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!
Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?
Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.
(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)
7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?
Lời giải:
Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung
– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.
=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.
Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?
Lời giải:
– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:
+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.
+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.
+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.
+) Bắp đùi to bằng ống bễ.
+) Sức ngang sức voi đực.
+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.
=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.
Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?
Lời giải:
– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.
– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.
Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.
Lời giải:
Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:
– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.
– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).
– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.
Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.
Lời giải:
– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.
– Sự lựa chọn này trình bày:
→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.
→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.
>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10
—————————–
Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 
Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2
Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

xem thêm thông tin chi tiết về Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Hình Ảnh về: Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Video về: Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Wiki về Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 -

Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 -

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 

Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)

– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê

– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn

– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê

2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.

+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.

3. Tóm tắt 

Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.

4. Trị giá nội dung 

Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 

5. Trị giá nghệ thuật 

Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 

Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….

6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 

Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.

Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!

Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai

chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.

Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem

Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!

Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!

Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.

Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!

Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.

Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!

Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.

Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!

Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.

Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?

Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,

Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!

Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?

Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!

Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.

Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?

Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.

Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!

Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.

Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.

Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!

Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 

Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,

Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.

Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?

Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.

Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?

Chàng gõ vào một nhả.

Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.

Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.

Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.

Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!

Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!

Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!

Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.

Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.

Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long'”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.

Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?

Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.

Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!

Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?

Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.

(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)

7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?

Lời giải:

Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung

– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.

=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.

Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?

Lời giải:

– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:

+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.

+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.

+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.

+) Bắp đùi to bằng ống bễ.

+) Sức ngang sức voi đực.

+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.

=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.

Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?

Lời giải:

– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.

– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.

Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.

Lời giải:

Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:

– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.

– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).

– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.

Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.

Lời giải:

– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.

– Sự lựa chọn này trình bày:

→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.

→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.

>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10

—————————–

Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 

Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2

Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

[rule_{ruleNumber}]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_3_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 
Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi
Xem nhanh nội dung1 I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây1.1 1. Xuất xứ1.2 2. Bố cục1.3 3. Tóm tắt 1.4 4. Trị giá nội dung 1.5 5. Trị giá nghệ thuật 1.6 6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 1.7 7. Sơ đồ tư duy2 II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây
I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây
1. Xuất xứ
Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)
– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê
– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn
– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê
2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.
+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.
3. Tóm tắt 
Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.
4. Trị giá nội dung 
Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 
5. Trị giá nghệ thuật 
Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 
Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….
6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 
Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.
Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!
Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai
chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.
Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem
Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.
Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!
Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.
Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!
Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.
Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?
Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,
Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!
Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?
Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!
Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.
Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?
Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.
Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!
Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.
Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.
Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!
Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 
Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,
Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.
Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?
Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.
Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?
Chàng gõ vào một nhả.
Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.
Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.
Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.
Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!
Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!
Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!
Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.
Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.
Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long’”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.
Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?
Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.
Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!
Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?
Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.
(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)
7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?
Lời giải:
Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung
– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.
=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.
Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?
Lời giải:
– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:
+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.
+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.
+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.
+) Bắp đùi to bằng ống bễ.
+) Sức ngang sức voi đực.
+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.
=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.
Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?
Lời giải:
– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.
– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.
Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.
Lời giải:
Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:
– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.
– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).
– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.
Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.
Lời giải:
– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.
– Sự lựa chọn này trình bày:
→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.
→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.
>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10
—————————–
Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 
Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2
Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_2_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_2_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_3_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 
Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi
Xem nhanh nội dung1 I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây1.1 1. Xuất xứ1.2 2. Bố cục1.3 3. Tóm tắt 1.4 4. Trị giá nội dung 1.5 5. Trị giá nghệ thuật 1.6 6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 1.7 7. Sơ đồ tư duy2 II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây
I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây
1. Xuất xứ
Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)
– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê
– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn
– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê
2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.
+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.
3. Tóm tắt 
Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.
4. Trị giá nội dung 
Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 
5. Trị giá nghệ thuật 
Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 
Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….
6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 
Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.
Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!
Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai
chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.
Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem
Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.
Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!
Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.
Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!
Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.
Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?
Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,
Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!
Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?
Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!
Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.
Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?
Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.
Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!
Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.
Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.
Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!
Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 
Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,
Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.
Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?
Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.
Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?
Chàng gõ vào một nhả.
Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.
Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.
Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.
Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!
Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!
Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!
Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.
Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.
Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long’”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.
Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?
Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.
Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!
Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?
Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.
(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)
7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?
Lời giải:
Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung
– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.
=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.
Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?
Lời giải:
– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:
+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.
+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.
+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.
+) Bắp đùi to bằng ống bễ.
+) Sức ngang sức voi đực.
+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.
=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.
Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?
Lời giải:
– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.
– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.
Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.
Lời giải:
Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:
– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.
– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).
– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.
Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.
Lời giải:
– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.
– Sự lựa chọn này trình bày:
→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.
→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.
>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10
—————————–
Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 
Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2
Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

[rule_{ruleNumber}]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_3_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 
Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi
Xem nhanh nội dung1 I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây1.1 1. Xuất xứ1.2 2. Bố cục1.3 3. Tóm tắt 1.4 4. Trị giá nội dung 1.5 5. Trị giá nghệ thuật 1.6 6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 1.7 7. Sơ đồ tư duy2 II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây
I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây
1. Xuất xứ
Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)
– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê
– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn
– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê
2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.
+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.
3. Tóm tắt 
Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.
4. Trị giá nội dung 
Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 
5. Trị giá nghệ thuật 
Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 
Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….
6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 
Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.
Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!
Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai
chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.
Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem
Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.
Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!
Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.
Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!
Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.
Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?
Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,
Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!
Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?
Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!
Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.
Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?
Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.
Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!
Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.
Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.
Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!
Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 
Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,
Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.
Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?
Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.
Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?
Chàng gõ vào một nhả.
Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.
Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.
Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.
Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!
Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!
Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!
Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.
Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.
Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long’”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.
Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?
Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.
Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!
Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?
Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.
(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)
7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?
Lời giải:
Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung
– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.
=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.
Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?
Lời giải:
– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:
+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.
+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.
+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.
+) Bắp đùi to bằng ống bễ.
+) Sức ngang sức voi đực.
+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.
=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.
Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?
Lời giải:
– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.
– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.
Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.
Lời giải:
Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:
– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.
– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).
– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.
Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.
Lời giải:
– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.
– Sự lựa chọn này trình bày:
→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.
→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.
>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10
—————————–
Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 
Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2
Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_2_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_2_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

[rule_3_plain]

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây bao gồm tìm hiểu về sử thi và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật sơ đồ tư duy tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây – SGK Văn 10 
Thắng lợi Mtao Mxây – Sử thi
Xem nhanh nội dung1 I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây1.1 1. Xuất xứ1.2 2. Bố cục1.3 3. Tóm tắt 1.4 4. Trị giá nội dung 1.5 5. Trị giá nghệ thuật 1.6 6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 1.7 7. Sơ đồ tư duy2 II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây
I. Nói chung văn bản Thắng lợi Mtao Mxây
1. Xuất xứ
Sử thi còn được gọi là người hùng ca – là những bài ca lịch sử, bài ca truyền tụng các người hùng, nó gắn liền với những biến cố, sự kiện đặc trưng của lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất mực. Sử thi dân gian gồm có hai loại là sử thi thần thoại và sử thi người hùng (sử thi Đăm Săn thuộc loại này)
– Đăm Săn (hay còn gọi là Bài ca chàng Đăm Săn) là pho sử thi nổi tiếng của người Ê-đê
– Sử thi Đăm Săn thường được diễn xướng theo lối kể khan, trong đó già làng vừa kể, hát, vừa sử dụng nét mặt, điệu bộ để diễn tả câu chuyện bên bếp lửa nhiều đêm liền, trong các nhà dài trên chòi rẫy, vào dịp lễ hội hay lúc nông nhàn
– Nghe kể Đăm Săn là một truyền thống văn hóa của người Ê-đê
2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu tới “cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”): Trận chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây và thắng lợi oanh liệt của Đăm Săn.
+ Phần 2 (Đoạn còn lại): Cảnh ăn mừng thắng lợi của Đăm Săn.
3. Tóm tắt 
Đoạn trích thuộc phần giữa của tác phẩm, kể về chuyện Đăm Săn đánh Mtao-Mxây để cứu vợ về: Sau lúc về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở thành một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao-Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng dân làng lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần đó Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và thắng lợi, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, tài sản của kẻ địch làm cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.
4. Trị giá nội dung 
Đoạn trích khẳng định sức mạnh và truyền tụng vẻ đẹp của người người hùng Đăm Săn – Một người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc, xứng đáng là người người hùng mang tầm vóc sử thi của dân tộc Ê – đê. 
5. Trị giá nghệ thuật 
Tổ chức tiếng nói thích hợp với thể loại sử thi: tiếng nói của người kể biến hóa linh hoạt, hướng tới nhiều nhân vật; tiếng nói hội thoại được khai thác ở nhiều góc độ. 
Sử dụng có hiệu quả lối mô tả song hành, đòn bẫy, thủ pháp sánh sánh, phóng đại, đối lập, ….
6. Tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây 
Nhà Mtao Mxây đầu sàn hiên đẽo hình Mặt Trăng, đầu cầu thang đẽo hình chim ngói. Ngôi nhà của lão tù trưởng nhà giàu này trông quả thực là đẹp. Câu thang rộng một lá chiếu, người nối đuôi nhau lên xuống nhưng khiêng một ché đuê vẫn ko sợ chật.
Đăm Săn: – Ơ diêng, ơ diêng, xuống đây! Ta thách nhà ngươi đọ dao với ta đây!
Mtao Mxay – Ta ko xuống đầu, điểng ơi. Tay ta còn đang bận õm vợ hai
chúng ta!” ở trên nhà nảy cơ mả.
Đăm Săn – Xuông. diêng! Xung, diêng! Ngươi ko xuống tư? Ta sẽ lấy cái sản hiên của nhà người ta bổ đôi, ta sẽ lấy cái cầu thang của nhà người ta chẻ ra kéo lửa, ta hun cái nhà của nhà ngươi cho nhưng xem
Mtao Mxây – Khoan, điêng, khoan! Đề ta xuống. Ngươi ko được đâm ta lúc ta đang đi xuống đỏ nghe!
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi xuống nhỉ? Người xem, tới con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Mtao Mxay – Ta sợ ngươi đâm ta lúc ta đang đi lắm.
Đăm Săn – Sao ta lại đâm ngươi lúc ngươi đang đi nhỉ? Người xem, tới con trâu của nhả người trong chuồng, ta cũng ko thèm đâm nữa là?!
Thế là Mtao Mxây phải đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng.  Trông hắn đữ tợn như một vị thần. Hắn đóng một cái khö sọc gấp bỏ mủi, mặc một cái áo dảy nút, đi từ nhà bế trong ra nhà ngoài, đáng tần ngần đo dự, mỗi bước mỗi đắn đo giữa một đêm đông mịt mù như trong sương sớm.
Đăm Săn – Ngươi múa trước đi, ơ điểng!
Mtao Mxây – Ngươi mới là người múa trước, ơ diền Ta như gà làng mới mọc cựa , như gả rừng mới mọc cựa êchăm, chưa người nào giẫm phải nhưng đã gãy mắt cánh.
Đăm Sẵn – Ngươi cử mửa đi, ơ điêng!
Mtao Mxây rung khiên múa vậy. Khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô. Hắn múa một mình. Đăm Săn ko nhúc nhích.
Đăm Săn – Người múa một mình, múa kêu lạch xạch như quả mướp khô. Miếng múa lấy, người học người nào vậy? Người múa chơi đấy phải ko, điêng?
Mtao Mxây – Ta học người nào à? Có cậu. ta học cậu. Có bác, ta học bác. Có thần Rồng, ta học thần Rông!”,
Đăm Săn – Thể ư? Ta thì đâu có cậu nhưng học cầu, đầu có bác mả học bác! Chỉ có hai ta đây, người múa đi ta xem nào!
Mtao Mxây – Thế ngươi ko biết ta đây là một tướng đã quen đi đánh người đời, bất tử bình, đã quên đi xẻo nát đất đai người đời hay sao?
Đăm Săn – Vậy thì người hãy xem ta đây!
Đăm Săn rung khiên múa. Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ở?! Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây. Còn Mtao Mxây thì bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông. Hắn vung dao chém phập một cái, nhưng chỉ vừa trủng một cãi chão cột trâu.
Đăm Săn – Sao người lại chém cãi chão cột trâu? Còn khoeo chân ta, ngươi dành làm gì?
Tới lúc nảy, Mtao Mxây bảo Hơ Nhị quăng cho hắn một miếng trầu. Nhưng Đăm Săn đã đớp được miếng trầu. Chàng nhai trâu, sứt chàng tăng lên gấp bội.
Đăm Săn – Bơ điêng, hiện giờ người lại chạy, ta đuôi coi!
Thế là Đăm Săn lại múa. Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm®’ đồ lăn lóc. Cây cối chết rụi. Lúc chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng. Lúc chàng múa trên cao, vang lên tiếng đĩa khiên kênh. Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đôi tranh bật rễ bay tung. Cây giáo thân, cây giáo dính đầy những oan hẳn của chàng nhằm đùi Mtao Mxây phóng tới, trùng nhưng ko thủng. Chàng đâm vào người Mtao Mxây cũng ko thủng”.
Tới lúc này, Đăm Săn đã thắm mệt. Chàng vừa chạy vừa ngủ, mộng thấy ông Trời.
Đăm Săn – Ôi chao, chết mắt thôi, ông ơi! Cháu đâm mãi nhưng ko thủng hăn!
Ông Trời – Thể ư, cháu? Vậy thì cháu lẫy một cái chảy mòn! ném vào vành tai hắn là được. 
Đăm Săn bừng tỉnh, chộp ngay một cái chày mòn, ném trúng vành tai kẻ địch. Cải giáp của Mtao Mxây tức thời rơi xủng xoảng. Mtao Mxây tháo chạy. Hãn tránh quanh chuồng lợn, Đăm Săn phá tan chuồng lợn. Hãn chảnh quanh chuồng trâu, Đằm Săn phá tan chuồng trâu. Cuối cùng, hãn ngã lăn quay ra đất,
Mtao Mxây – Ở diêng, ơ diêng, đề ta làm lễ cầu phúc cho riêng một trâu! Ta cho thêm điêng một voi.
Đăm Săn – Sao người còn cúng trâu cầu phúc cho ta? Chẳng phải vợ ta ngươi đã cướp, đùi ta ngươi đã đâm rồi sao?
Nói rồi Đăm Săn giết thịt chết Mtao Mxây.
Đăm Săn (nói với tôi tớ Mtao Mxây) — Ở nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói“?! Ơ tất cả tôi tớ băng này! Các ngươi có đi với ta ko?
Chàng gõ vào một nhả.
Dân trong nhà – Ko đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với người nào? 

Đăm Săn gõ vào ngạch, đập vào phên tất cả các nhà trong làng.
Dân làng — Ko vì sao được! Nhưng bác ơi, xin bác chờ chúng tôi cho lợn ăn cái đã.
Đăm Săn lại gõ vào ngạch, đập vào phên mỗi nhà trong làng.
Đăm Săn – CƠ tất cả dân làng này, các ngươi có đi với ta ko? Tù trưởng các người đã chết, lúa các ngươi đã mục. Người nào chăn ngựa hãy đi bắt ngựa! Người nào giữ voi hãy đi bắt voi! Người nào giữ trâu hãy đi lùa trâu về!
Dân làng – Ko đi sao được! Làng chúng tôi phía bắc đã mọc cỏ gu, phía nam đã mọc cả hoàng, người thân giàu cảm đầu chúng tôi nay đã ko còn nữa!
Đăm Săn – Ơ nghìn chim sẻ, ơ vạn chim ngói! Ơ tất cả tôi tớ bằng này! Chúng ta ra về nào!
Đoàn người đông như bầy cả ong, đặc như bây thiêu thân, ùn ùn như kiến như mỗi. Bà con xem, thế là Đăm Săn nay càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều. Tôi tớ mang tài sản về nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước.
Họ tới bãi ngoài làng, rồi vào làng.
Đăm Săn – Ở các con, ơ các con, hãy đi lẫy rượu, bắt trâu! Rượu năm trẻ, trâu dâng một con đẻ cúng thần, cáo tô tiên, cầu sức khoẻ cho ta mới đi đánh quân địch, bắt tù binh, xéo nát đất đai một tù trưởng nhà giàu về. Rượu bảy chú, trâu bảy con để dâng thần, rượu bảy chém, lợn thiển bảy con để dâng thần, cầu cho ta được bình yên võ sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên như sống nước, cao lên như cây rừng, ko còn người nào bì kịp. Hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả tới với ta! Chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới, chúng ta sẽ ăn lợn ăn trâu, đánh lên các chiêng cải trồng ta, đánh lên các công long’”‘ hòa nhịp cùng chũm choẹ”’ xoa sao cho kêu lên rộn ràng, để voi đực voi cái ra vào sàn hiên ko ngớt, đây công dây chuyền ko lúc nào vắng bớt trên giá treo chiêng, các chuỗi thịt trâu thịt bò treo đèn nhà, chậu thau, âu°’ đồng nhiều ko còn chỗ đẻ.
Tôi tớ – Đánh chiêng nào, thưa ông?
Đăm Săn – Hãy đánh lên các chiêng có tiếng âm vang, những chiêng có tiếng đồng tiếng bạc! Từ gùi“” quý, hãy  lấy ra các vòng nhạc rung lên! Hãy đánh lên tất cả cho ở dưới vỡ toác các cây đòn ngạch, cho ở trên gãy nát  các cây xà ngang, cho tiếng chiêng vang vọng khắp đó đây, khiến voi, tê ngưu trong rừng quên ko cho con bú, ếch nhái dưới gầm sàn, kỳ nhông ngoài bãi phải ngừng kêu, tất cả đều ngày đêm nín thinh để nghe tiếng chiêng ãn đồng uống vui như mừng mùa khô năm mới của ta vậy.
Thế là, bà con xem, nhà Đăm Săn đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà ngoài. Các khách tù trưởng đều từ phương xa tới. Còn Đăm Săn, bà con xem, chàng năm trên võng, tóc thả trên sản, hứng tóc chàng ở dưới đất là một cái nong hoa. Chàng mở tiệc ăn uống linh đình, thịt lợn, thịt trâu ăn ko ngớt, thịt lợn ăn tới cháy đen hết ống le°), thịt dê ăn tới cháy đen hết ông lề ô. máu bò máu trâu đọng đen khắp sàn hiên, dây công dây chiêng giăng như mạng nhện, chỉ vàng chỉ đỏ như hoa dam biết?. Cảnh đó, đời ông bác ông cậu xưa kia làm gl có!
Bà con xem, chàng Đăm Săn uống ko biết say, ăn ko biết lo, trò chuyện ko biết chán, Cả một vùng nhão ra như nước. Lươn trong hang, giun trong bùn, rắn hỗ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sưởi nắng. Ếch nhái dưới gầm nhà, kỳ nhông ngoài bãi thì kêu lên inh ỏi suốt ngày đêm. Các chàng trai, các cô gái đi lại tấp nập, rộn ràng. Cảnh làng một tù trưởng nhà giàu trông sao nhưng vui thế! Rõ ràng là tù trưởng Đăm Săn đang giàu lên, chiêng lãm là nhiều. Rõ ràng là Đăm Săn có chiêng đồng và bây, có bè bạn như nêm như XẾp. Lm sao nhưng có được một tù trưởng, đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa, đánh đầu đập tan đó, vậy đâu phá nát đó như chàng?
Vị vậy, danh vang tới thần, tiếng lừng khắp núi, đông tây đầu đầu cũng nghe tiếng tăm Đăm Săn. Từ khắp mọi miền, người ta khiêng rượu khiêng lợn tới. Cả miền Ê-đê Ê-ga” truyền tụng Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng ko lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mễn chiến inh khóa ât tắm áo ngông nghênh đủ giáo gươm, đôi mặt long lanh như mất chim ghếch’ ăn hoa tre, chàng Đăm Săn xuất hiện là một trang tù trưởng mới giàu lên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp thịt chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bể, sức chàng ngang sức với đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sắm dậy, chẳng nằm sấp thì gãy rằm sàn, chảng nằm ngửa thì gãy xả dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng!” từ trong bụng mẹ. Tiệc tùng linh đình, ăn uống đông vui kéo dài suốt cả mùa khô. Tới đây, rượu đã nhạt, chẻ đã phai, người nào ở đâu vẻ đây, khách tuần tự ra vẻ.
(Theo Đăm Săn – sử thi Ê-đê, NGUYỄN HỮU THẦU dịch,
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1988)
7. Sơ đồ tư duy

II. Câu hỏi vận dụng tri thức tác phẩm Thắng lợi Mtao Mxây

Câu 1: Xem xét những hình ảnh được sử dụng để mô tả Đăm Săn. Những hình ảnh đó có điểm gì lạ mắt?
Lời giải:
Đăm Săn lạ mắt ở hình dáng và hành động và chàng làm:  ”Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi… Lúc chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn vỡ, ba đồi tranh bật rễ bay tung
– Tác giả sử dụng những hình ảnh tự nhiên để mô tả những bước vận chuyển của Đăm Săn: gió, câu cối, đồi núi. Điều này làm nổi trội hình một người con của rùng núi Tây Nguyên. Cùng với đó là nghệ thuật so sánh liên kết nói quá.
=> Khắc họa hình ảnh Đăm Săn hùng vĩ, lớn lao.
Câu 2: Việc mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn có gì khác thường và có tác dụng như thế nào?
Lời giải:
– Những cụ thể mô tả ngoại hình nhân vật Đăm Săn:
+) Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác tấm áo chiến, sát bên ngông nghênh đủ giáo gươm.
+) Đôi mắt linh lợi như mắt chim ghếch ăn hoa tre.
+) Bắp thịt to bằng cây xà ngang.
+) Bắp đùi to bằng ống bễ.
+) Sức ngang sức voi đực.
+) Hơi thở ầm ầm tựa sấm dậy.
=> Lối nói quá cùng giải pháp tu từ so sánh đã khắc họa nên ngoại hình nhân vật Đăm Săn rất phi thường, kì ảo, khác với cách mô tả ngoại hình của một người phổ biến. Từ đó, tô đậm, làm nổi trội vẻ đẹp ngoại hình cường tráng, mạnh mẽ của Đăm Săn.
Câu 3: Cảnh tiệc tùng trong đoạn này được mô tả qua lời của người nào? Điều đó giúp ích gì trong việc trình bày hình tượng nhân vật Đăm Săn?
Lời giải:
– Cảnh tiệc tùng được mô tả qua lời của người dân trong làng.
– Điều này làm chúng ta hiểu rõ được vị trí, hình ảnh của Đăn Săn trong lòng bà con: mạnh mẽ, đầy ngưỡng mộ và yêu quý. Một vị tù trưởng xứng đáng, hợp lòng dân.
Câu 4: Có người cho rằng văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây có đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ. Cho biết ý kiến của bạn về nhận định trên.
Lời giải:
Theo ý kiến của em, văn bản Đăm Săn thắng lợi Mtao Mxây tụ hội đầy đủ yếu tố của truyện, kịch và thơ, bởi:
– Yếu tố truyện: Văn bản kể về cuộc giao chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây cùng những kì tích nhưng người người hùng Đăm Săn đã có được.
– Yếu tố thơ: Trong bài có những câu văn khá ngắn, chất chứa vần và nhịp độ trong đó (“Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc”).
– Yếu tố kịch: Văn bản chủ yếu là cuộc hội thoại giữa hai nhân vật chính là Đăm Săn và Mtao Mxây; các lời thoại cũng được phân chia rõ ràng theo tên nhân vật.
Câu 5: Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh chết chóc hay cảnh ăn mừng thắng lợi? Hãy phân tích ý nghĩa của sự lựa chọn đó để làm rõ thái độ, cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của trận chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người người hùng trong sự tăng trưởng của số đông.
Lời giải:
– Phần cuối đoạn trích chú ý nhiều tới việc mô tả cảnh ăn mừng thắng lợi.
– Sự lựa chọn này trình bày:
→ Ý nghĩa của chiến tranh bộ tộc chính là để giành lấy quyền làm chủ, giành lấy đất đai của các tù trưởng.
→ Người người hùng nhập vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của số đông, là người dẫn đường, chỉ lối, là người tụ hội những phẩm chất cao đẹp của cả số đông.
>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10
—————————–
Trên đây Trường THPT Diễn Châu 2 đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Thắng lợi Mtao Mxây trong bộ SGK Văn 10 theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. Trường THPT Diễn Châu 2 đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ Trường THPT Diễn Châu 2 để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt! 
Đăng bởi: Trường THPT Diễn Châu 2
Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10

#Chiến #thắng #Mtao #Mxây #Sử #thi #Tóm #tắt #hoàn #cảnh #nội #dung #nghệ #thuật #sơ #đồ #tư #duy #Văn

Bạn thấy bài viết Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 có giải quyết đươc vấn đề bạn tìm hiểu không?, nếu  không hãy comment góp ý thêm về Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 bên dưới để dienchau2.edu.vn có thể chỉnh sửa & cải thiện nội dung tốt hơn cho độc giả nhé! Cám ơn bạn đã ghé thăm Website Trường THPT Diễn Châu 2

Nhớ để nguồn: Chiến thắng Mtao Mxây – Sử thi (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 tại Kiến thức chung

THPT Diễn Châu 2

THPT Diễn Châu 2 – Nghệ An được thành lập vào năm 1965. Trường được tách từ Trường cấp 3 Diễn Châu 1 thành THPT Diễn Châu 2 và THPT Nguyễn Xuân Ôn. Ngôi trường THPT Diễn Châu 2 – Nghệ An mang nhiệm vụ đào tạo các thế hệ học sinh của vùng Trung, Bắc Diễn Châu và một số xã của huyện Yên Thành như: Đô Thành, Đức Thành, Thọ Thành.

Những bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button